Strajk Smartwings lub obsługi lotniska a odszkodowanie

Samo słowo „strajk” nie rozstrzyga sprawy. Smartwings musi wskazać konkretne zdarzenie, wykazać jego bezpośredni związek z Twoim lotem i udowodnić, że zakłócenia nie można było uniknąć mimo podjęcia wszystkich racjonalnych środków.

Niezależnie od przyczyny odwołania lub opóźnienia pozostają prawa do opieki, a przy odwołaniu także wybór między zwrotem a zmianą planu podróży. Niniejszy poradnik przedstawia stan prawa na 23 lipca 2026 r.

Szybka tabela: kto strajkował i co to zwykle oznacza

Określenia „zwykle”, „może” i „zależy” są tu celowe. Wyjątek od wypłaty ocenia się indywidualnie, a ciężar wykazania wyjątku spoczywa na przewoźniku wykonującym.

Test prawa do odszkodowania w 60 sekund

Sprawdź kolejno:

1. Czy lot podlega EU261?
2. Która linia miała faktycznie wykonać zakłócony rejs?
3. Kto zatrudniał strajkujących?
4. Czego dotyczyły ich żądania?
5. Czy lot odwołano mniej niż 14 dni przed wylotem albo czy końcowe opóźnienie wyniosło co najmniej 3 godziny?
6. Jaki konkretny etap operacji zablokował strajk?
7. Czy Smartwings wykazał bezpośredni związek przyczynowy?
8. Jakie alternatywy przewoźnik sprawdził przed odwołaniem albo długim opóźnieniem?
9. Czy część opóźnienia miała już inną przyczynę, na przykład brak załogi, awarię lub późne podstawienie samolotu?
10. Jaka odległość i kwota dotyczą Twojej podróży?

Jeżeli nie znasz odpowiedzi na pytania 3, 4, 6 i 8, odmowa oparta wyłącznie na słowie „strike” albo „industrial action” jest niepełna. Nie oznacza to jeszcze automatycznej wygranej, ale uzasadnia żądanie konkretnych faktów i dowodów.

Kiedy lot Smartwings podlega EU261

Smartwings jest przewoźnikiem unijnym. Dzięki temu zakres ochrony jest dla polskiego pasażera szerszy niż tylko loty rozpoczynające się w Unii.

Wylot z Polski lub innego państwa objętego rozporządzeniem

EU261 obejmuje lot rozpoczynający się w Polsce, Czechach, Grecji, Hiszpanii lub innym państwie objętym rozporządzeniem niezależnie od narodowości przewoźnika. Dotyczy to zarówno regularnego rejsu, jak i czarteru.

Przykładowo strajk własnej załogi przewoźnika wykonującego lot z Katowic do Antalyi może prowadzić do roszczenia na podstawie EU261, nawet jeśli cel podróży leży poza Unią.

Powrót spoza UE do Polski

Lot z Egiptu, Turcji, Wysp Zielonego Przylądka lub innego państwa trzeciego do Polski również może podlegać EU261, gdy wykonuje go unijny przewoźnik. Trzeba jednak sprawdzić pole „operated by”, ponieważ logo Smartwings, kod marketingowy lub nazwa na dokumentach biura podróży nie zawsze przesądzają o operatorze.

Szczegółowe reguły kierunku podróży wyjaśniają poradniki o powrocie Smartwings z Egiptu i powrocie Smartwings z Turcji.

Czarter i pakiet turystyczny

Ochrona nie znika dlatego, że bilet był częścią wakacji kupionych w biurze podróży. Ryczałt za zakłócony lot kieruje się do przewoźnika wykonującego, natomiast roszczenia o niezgodność pakietu, utraconą dobę lub brak świadczeń mogą dotyczyć organizatora.

Nie pobiera się jednak podwójnego świadczenia za tę samą szkodę. Rozdzielenie podstaw opisuje poradnik Smartwings dla wycieczek z biurem podróży.

Najpierw ustal przewoźnika wykonującego

Roszczenie z EU261 co do zasady kieruje się do linii, która wykonała albo zamierzała wykonać lot, a nie automatycznie do sprzedawcy biletu, organizatora wycieczki lub właściciela samolotu.

Na dokumentach mogą pojawić się spółki z grupy Smartwings, inne kody przewoźnika albo informacja o podmianie operatora. Dlatego sprawdź:

• potwierdzenie rezerwacji i e-ticket;
• kartę pokładową;
• komunikat o zmianie operatora;
• pole „operated by”;
• kod linii oraz numer rejsu;
• oznaczenie na formularzu reklamacyjnym;
• informację od organizatora, jeżeli był to czarter.

Jeżeli lot był wykonywany przez Smartwings Poland, a strajkowali pracownicy innej spółki, trzeba ustalić, czy była to niezależna przeszkoda, konflikt w grupie, czy strajk pracowników rzeczywiście niezbędnych do wykonania tego rejsu. Sama wspólna marka nie zastępuje analizy pracodawcy, kontroli i związku przyczynowego.

Poradnik o przewoźniku wykonującym Smartwings pokazuje różnicę między kodem marketingowym, spółką operującą, wet lease i własnością maszyny.

Obecny test nadzwyczajnych okoliczności

Artykuł 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004 pozwala linii uniknąć ryczałtu tylko wtedy, gdy udowodni ona cały wyjątek. Potrzebne są trzy elementy:

1. zdarzenie nie było ze względu na swój charakter lub źródło wpisane w normalną działalność przewoźnika;
2. zdarzenie pozostawało poza jego rzeczywistą kontrolą;
3. zakłócenia nie dało się uniknąć mimo podjęcia wszystkich racjonalnych środków.

Do tego dochodzi bezpośredni związek przyczynowy między konkretnym strajkiem a konkretnym odwołaniem lub opóźnieniem.

Motyw 14 rozporządzenia wymienia strajki wpływające na działalność przewoźnika jako możliwy przykład nadzwyczajnych okoliczności. Nie oznacza to, że każdy strajk automatycznie zwalnia linię. TSUE wyraźnie rozróżnił konflikty wewnętrzne od zdarzeń zewnętrznych.

Strajk pilotów lub personelu Smartwings

Płace i warunki pracy należą do normalnego zarządzania

Negocjacje dotyczące wynagrodzeń, grafików, świadczeń i warunków zatrudnienia są częścią zarządzania przedsiębiorstwem lotniczym. Konflikt z własnymi pracownikami może być dotkliwy i kosztowny, ale to nie czyni go automatycznie zdarzeniem zewnętrznym.

W sprawie C-28/20 Airhelp przeciwko SAS Trybunał uznał, że strajk zorganizowany przez związki zawodowe personelu linii w celu uzyskania między innymi podwyżek nie jest nadzwyczajną okolicznością. Nie zmieniło tego przeprowadzenie strajku zgodnie z prawem krajowym.

Dla pasażera Smartwings praktyczny wniosek jest taki:

• strajk pilotów operatora o płace może prowadzić do odszkodowania;
• strajk personelu pokładowego operatora o warunki pracy może prowadzić do odszkodowania;
• strajk własnych pracowników technicznych lub operacyjnych wymaga tej samej analizy źródła i kontroli;
• formalne ogłoszenie strajku przez związek nie tworzy samo w sobie wyjątku.

Legalny strajk nie jest z definicji nadzwyczajny

Nie należy pytać wyłącznie, czy akcja była legalna. Prawo do strajku i prawo pasażera do odszkodowania mogą współistnieć. Ocena EU261 dotyczy relacji zdarzenia z działalnością i rzeczywistą kontrolą przewoźnika, a nie sankcjonowania pracowników.

W sprawie C-287/20 dotyczącej Ryanaira TSUE potwierdził, że strajk związkowy personelu pokładowego i pilotów mający realizować ich żądania nie jest nadzwyczajny. Wcześniejsze negocjacje z przedstawicielami pracowników nie zmieniły tej oceny.

Spontaniczna absencja i „dziki strajk”

W połączonych sprawach C-195/17 i innych Krüsemann przeciwko TUIfly duża część personelu spontanicznie zgłosiła chorobę po niespodziewanej zapowiedzi restrukturyzacji. Trybunał nie uznał tej masowej absencji za nadzwyczajną okoliczność.

Nie można więc automatycznie przeciwstawiać „legalnego strajku” i „dzikiego strajku”, zakładając, że ten drugi zawsze zwalnia linię. Trzeba ustalić źródło konfliktu i to, czy wyrósł on z decyzji lub stosunków pracy wewnątrz przedsiębiorstwa.

Strajk solidarnościowy w grupie

Sprawa C-613/20 CS przeciwko Eurowings dotyczyła pracowników spółki zależnej strajkujących w solidarności z personelem spółki dominującej. TSUE uznał, że konflikt pracowniczy obejmujący różne części grupy nie staje się przez to zdarzeniem całkowicie zewnętrznym.

Znaczenie dla grupy Smartwings jest praktyczne. Jeżeli pracownicy przewoźnika wykonującego lot przyłączą się do akcji związanej z polityką płacową lub społeczną grupy, sama informacja, że pierwotny spór dotyczył innej spółki, nie wystarcza do wyłączenia wypłaty.

Trzeba jednak odróżnić:

• strajk własnych pracowników operatora w solidarności z inną spółką;
• strajk wyłącznie pracowników innej spółki, którzy świadczą niezależną usługę;
• decyzję grupy wpływającą na zasoby operatora;
• zewnętrzny brak usługi, nad którym operator rzeczywiście nie miał kontroli.

Wyjątek: żądania, które może spełnić tylko władza publiczna

TSUE wskazał, że strajk własnego personelu może być zdarzeniem nadzwyczajnym, jeżeli jego źródłem są żądania, które może spełnić wyłącznie władza publiczna i które pozostają poza rzeczywistą kontrolą przewoźnika.

To wąski wyjątek. Nie wystarczy napisać, że postulaty miały „charakter regulacyjny” albo że rozmowy były trudne. Smartwings powinien określić:

1. jakie dokładnie żądanie wywołało akcję;
2. dlaczego nie mogła go spełnić linia ani grupa;
3. która władza publiczna miała wyłączną kompetencję;
4. jaki był bezpośredni wpływ tej akcji na dany rejs;
5. jakie środki ograniczające skutki podjęto.

Żądanie podwyżki, zmiany grafiku lub świadczenia finansowanego przez pracodawcę nie staje się postulatem publicznym tylko dlatego, że działalność lotnicza jest regulowana.

Strajk kontrolerów ruchu lotniczego

Strajk ATC jest klasycznym przykładem zdarzenia zewnętrznego, które może stanowić nadzwyczajną okoliczność. Przewoźnik nie zatrudnia kontrolerów i nie prowadzi z nimi negocjacji płacowych.

Nie kończy to jednak analizy. Smartwings powinien wykazać:

• jakie ograniczenie lub decyzję zastosowano;
• w jakich godzinach i w jakiej przestrzeni obowiązywało;
• czy dotyczyło lotniska wylotu, przylotu albo trasy;
• jak wpłynęło na konkretny samolot i rejs;
• czy dostępna była zmiana trasy, slotu, lotniska lub godziny;
• dlaczego opóźnienie po ustaniu ograniczeń nadal było nieuniknione.

Jeżeli akcja kontrolerów trwała rano, a lot odwołano wieczorem, potrzebna jest chronologia łącząca oba zdarzenia. Ogólna informacja o strajku w kraju nie dowodzi jeszcze, że każdy lot Smartwings z tego dnia musiał zostać odwołany.

Dedykowany poradnik o strajku kontrolerów ruchu lotniczego pomaga rozdzielić ryczałt od opieki i przebukowania.

Jeżeli ograniczenie wynikało z pogody, przepustowości lub zwykłej decyzji operacyjnej zamiast akcji pracowniczej, właściwy jest poradnik o pogodzie, ATC i slotach Smartwings.

Strajk pracowników lotniska, ochrony lub straży granicznej

Strajk osób zatrudnionych przez port lotniczy lub niezależny podmiot może pozostawać poza kontrolą Smartwings. Dotyczy to na przykład:

• pracowników operatora lotniska;
• ochrony odpowiedzialnej za kontrolę bezpieczeństwa;
• personelu zarządzającego płytą lub bramkami;
• służb publicznych wykonujących kontrolę graniczną;
• pracowników odpowiedzialnych za odladzanie, jeżeli usługa jest organizowana niezależnie od linii.

Każda kategoria wymaga osobnego sprawdzenia. Sam fakt, że dana osoba pracuje „na lotnisku”, nie oznacza, że jest pracownikiem portu. Może być zatrudniona przez przewoźnika, spółkę z jego grupy, wybranego przez niego agenta albo niezależnego usługodawcę.

Istotne pytania brzmią:

1. kto był pracodawcą strajkujących;
2. kto wybrał usługodawcę;
3. czy Smartwings mógł skutecznie kierować jego pracą;
4. czy strajk dotknął cały port, czy tylko operacje konkretnej linii;
5. czy inne linie wykonywały podobne rejsy;
6. czy możliwe było użycie innej bramki, terminala, lotniska lub wykonawcy.

Strajk handlingu i personelu bagażowego

Handling może obejmować odprawę, boarding, załadunek bagażu, obsługę płyty, holowanie, sprzątanie, catering lub inne usługi naziemne. Etykieta „ground handling strike” jest zbyt szeroka, aby przesądzić wynik.

Kiedy handling może być zewnętrzny

Strajk może być nadzwyczajny, gdy:

• usługę zapewnia operator lotniska albo niezależna spółka;
• problem ma charakter ogólny;
• Smartwings nie wybrał skutecznie tego wykonawcy lub nie mógł nim kierować;
• zdarzenie rzeczywiście uniemożliwiło wykonanie lotu;
• nie było racjonalnej alternatywy.

Znaczenie sprawy C-405/23

W sprawie Touristic Aviation Services TSUE oceniał niedobór personelu operatora portu odpowiedzialnego za ładowanie bagażu. Uznał, że taki ogólny brak personelu może być nadzwyczajną okolicznością, ale sąd musi sprawdzić, czy problem był ogólny i czy linia nie mogła sprawować skutecznej kontroli nad operatorem.

Wyrok dotyczył niedoboru personelu, nie samego strajku, lecz pokazuje właściwy sposób analizy usług naziemnych:

• nie zakładaj automatycznie, że każda czynność potrzebna do lotu jest pod kontrolą linii;
• nie zakładaj też, że każdy zewnętrzny wykonawca zwalnia linię;
• sprawdź rzeczywistą kontrolę, skalę problemu i dostępne środki.

Wybrany agent nie zawsze jest „obcą siłą”

Jeżeli przewoźnik sam wybrał firmę handlingową, zawarł z nią umowę i mógł wpływać na sposób zabezpieczenia obsługi, obrona oparta na całkowitym braku kontroli wymaga mocniejszych dowodów.

Pasażer nie musi sam analizować umów handlowych. Może zażądać od Smartwings wskazania usługodawcy, charakteru relacji, zakresu przerwy w pracy i przyczyny, dla której nie użyto dostępnej alternatywy.

Strajk organizatora wycieczki lub agenta

Strajk w biurze podróży może utrudnić kontakt, transfer lub obsługę pakietu, ale nie jest automatycznie przyczyną odwołania lotu Smartwings. Jeżeli sam rejs nie został zakłócony, nie powstaje roszczenie z EU261 tylko dlatego, że organizator nie wykonał innej usługi.

Jeżeli lot został odwołany, ustal:

• kto podjął decyzję o odwołaniu;
• czy przewoźnik nadal był gotowy wykonać rejs;
• czy organizator anulował cały pakiet z innej przyczyny;
• czy samolot, załoga i slot pozostawały dostępne;
• jakie świadczenie nie zostało wykonane.

Roszczenie o ryczałt lotniczy i roszczenie wobec organizatora mogą mieć inne podstawy, adresatów i metody wyliczenia.

„Industrial action” lub „staff shortage” to niepełne wyjaśnienie

Komunikat może zawierać jedno z określeń:

• industrial action;
• strike action;
• airport disruption;
• operational restrictions;
• staff shortage;
• crew availability;
• ground handling issue.

Każde z nich opisuje kategorię, nie pełną przyczynę.

„Staff shortage” może oznaczać brak:

• własnych pilotów;
• własnego personelu pokładowego;
• dyspozytorów lub pracowników operacyjnych linii;
• personelu operatora lotniska;
• pracowników wybranego handlingu;
• niezależnych bagażowych;
• personelu z powodu choroby, a nie strajku.

W połączonych sprawach C-156/22 do C-158/22 TSUE uznał, że niespodziewana choroba lub śmierć niezbędnego członka załogi krótko przed lotem co do zasady nie jest nadzwyczajną okolicznością. Nie pozwól więc, aby zwykły brak własnej załogi został bez dowodu przemianowany na zewnętrzny strajk.

Zapowiedziany strajk a racjonalne środki

Nawet prawdziwy strajk zewnętrzny nie wystarcza do odmowy. Smartwings musi wykazać, że podjął środki odpowiednie do sytuacji, chyba że wymagałyby one of przedsiębiorstwa poświęcenia niemożliwego do zaakceptowania przy jego możliwościach w danym czasie.

Co przewoźnik powinien rozważyć

W zależności od zdarzenia mogą to być:

• wcześniejsze przesunięcie rotacji;
• wykorzystanie dostępnego slotu przed lub po akcji;
• zmiana trasy;
• podstawienie innego samolotu;
• użycie dostępnej załogi;
• podczarter lub wet lease;
• lot z alternatywnego portu;
• przekierowanie do pobliskiego lotniska;
• przebukowanie na innego przewoźnika;
• transport naziemny na części trasy;
• ochrona czasu pracy załogi;
• priorytetyzacja pasażerów z ograniczoną mobilnością, dzieci i połączeń;
• przygotowanie planu po ustaniu strajku.

Nie każdy środek będzie racjonalny w każdej sprawie. EU261 nie wymaga utrzymywania nieograniczonej liczby samolotów i załóg w każdym porcie. Wymaga jednak wyjaśnienia, co faktycznie sprawdzono, zamiast samego stwierdzenia, że strajk był poza kontrolą.

Zapowiedź wzmacnia pytanie o przygotowanie

Zewnętrzny strajk nie staje się wewnętrzny tylko dlatego, że został ogłoszony wcześniej. Wcześniejsza zapowiedź daje jednak linii czas na przygotowanie planu, zmianę rotacji, kontakt z pasażerami i poszukanie alternatyw.

Im dłuższy czas między oficjalnym ogłoszeniem a zakłóceniem, tym bardziej konkretna powinna być odpowiedź na pytanie, jakie działania podjęto.

Bezpośredni związek z Twoim lotem

Smartwings powinien połączyć zdarzenie z zakłóceniem, a nie tylko pokazać, że w danym dniu gdzieś trwał strajk.

Przydatna chronologia obejmuje:

Jeżeli po zakończeniu strajku powstało kilka dodatkowych godzin z powodu braku planu, przekroczonego czasu pracy załogi lub późnej podmiany samolotu, trzeba ocenić, czy cała zwłoka nadal wynikała bezpośrednio ze zdarzenia zewnętrznego.

Kilka przyczyn jednego opóźnienia

Lot może być opóźniony jednocześnie przez strajk ATC, późne podstawienie samolotu, awarię i brak załogi. Nie wolno przypisać całego czasu pierwszej przyczynie bez rozdzielenia etapów.

Przykład:

1. ograniczenia ATC powodują 70 minut zwłoki;
2. po przywróceniu przepustowości wykryto zwykłą usterkę, która zajmuje 110 minut;
3. załoga przekracza czas pracy, a zastępstwo dociera po kolejnych 100 minutach;
4. pasażerowie docierają 4 godziny i 40 minut po planie.

Samo 70 minut związane z zewnętrznym strajkiem nie musi wyłączać ryczałtu za całe końcowe opóźnienie. Potrzebne jest ustalenie, które okresy wynikały ze zdarzenia nadzwyczajnego, a które z działalności operacyjnej.

Poradnik o awarii technicznej Smartwings pokazuje sposób rozdzielania usterek, ptaków, obsługi naziemnej i wcześniejszych rotacji.

Strajk na wcześniejszej rotacji

Przewoźnik może powoływać się na nadzwyczajne zdarzenie dotyczące wcześniejszego lotu wykonywanego tym samym samolotem, jeżeli istnieje bezpośredni związek z późniejszym zakłóceniem.

Żądaj wtedy:

• rejestracji samolotu;
• kolejności rejsów w rotacji;
• lotniska i czasu zdarzenia;
• potwierdzenia, że chodziło o ten sam samolot;
• wyjaśnienia, dlaczego rotacji nie można było przerwać lub podmienić;
• działań podjętych po ustaniu strajku;
• rozdzielenia innych przyczyn.

Ogólne określenie „knock-on effect” nie wykazuje jeszcze bezpośredniego związku. Im więcej rejsów i czasu dzieli zdarzenie od Twojego lotu, tym ważniejsza staje się pełna chronologia.

Ile wynosi odszkodowanie za strajk Smartwings

Jeżeli strajk nie spełnia warunków nadzwyczajnej okoliczności, kwota zależy od odległości, a nie od ceny wycieczki, wysokości szkody ani długości samego strajku.

Voucher wymaga wyboru pasażera. Wyższa wartość nominalna nie oznacza, że musisz zrezygnować z przelewu.

Przy odpowiednio szybkim dotarciu po zmianie trasy kwota może zostać obniżona o 50% do 125, 200 lub 300 EUR. Smartwings wskazuje odpowiednio 150, 240 lub 360 EUR dla zredukowanego vouchera.

Przykład 1: Warszawa-Praga i strajk własnej załogi

Odległość w linii wielkiego koła wynosi około 521 km. Jeżeli lot operatora Smartwings odwołano mniej niż 14 dni przed podróżą z powodu strajku jego pilotów o wynagrodzenie, a nie zastosowano wyjątku dotyczącego informacji i zmiany trasy, stawka wynosi 250 EUR na pasażera.

Przykład 2: Katowice-Antalya i strajk personelu pokładowego

Odległość wynosi około 1775 km. Dla zakłócenia podlegającego EU261 jest to kategoria 400 EUR na pasażera. Wylot z Polski podlega rozporządzeniu także wtedy, gdy celem jest Turcja.

Przykład 3: Gdańsk-Hurghada i strajk ATC

Odległość około 3272 km wskazuje kategorię 400 EUR. Jeżeli jednak Smartwings wykaże zewnętrzny strajk kontrolerów, jego bezpośredni wpływ oraz wszystkie racjonalne środki, ryczałt może nie przysługiwać. Opieka i wybór po odwołaniu pozostają.

Przykład 4: Warszawa-Sal i zewnętrzny handling

Odległość około 5494 km wskazuje stawkę 600 EUR. Nazwa „strajk handlingu” nie kończy sprawy. Trzeba ustalić dostawcę, kontrolę, skalę przerwy oraz możliwości podczarteru, innego wykonawcy lub lotniska.

Przykład 5: czteroosobowa rodzina

Cztery osoby z płatnymi miejscami miały wrócić jednym lotem z Egiptu do Polski. W przypadku należnej stawki 400 EUR:

4 pasażerów × 400 EUR = 1600 EUR

To cztery roszczenia wynikające z czterech praw pasażerów, nawet gdy cała rodzina ma jeden PNR i jedną umowę z biurem podróży.

Dokładne zasady odległości i redukcji opisuje kalkulator odszkodowania Smartwings.

Strajk a odwołany lot Smartwings

Po odwołaniu pasażer ma wybór między:

1. zwrotem ceny niewykorzystanego biletu, a w określonych sytuacjach także wykorzystanej części oraz lotem powrotnym do miejsca rozpoczęcia podróży;
2. zmianą planu podróży przy najwcześniejszej możliwości;
3. zmianą planu podróży w późniejszym dogodnym terminie, zależnie od dostępności miejsc.

To wybór pasażera, a nie przewoźnika. Nie klikaj zwrotu, jeśli chcesz kontynuować podróż i oczekujesz przebukowania.

Ryczałt 250-600 EUR jest osobnym świadczeniem. Przy odwołaniu znaczenie mają:

• przyczyna;
• termin poinformowania;
• zaproponowana zmiana trasy;
• godziny alternatywnego odlotu i przylotu.

Jeżeli informacja dotarła co najmniej 14 dni wcześniej, ryczałt za odwołanie może nie przysługiwać niezależnie od tego, kto strajkował. Przy krótszym wyprzedzeniu linia może uniknąć wypłaty dzięki odpowiednio szybkiej alternatywie albo udowodnionym nadzwyczajnym okolicznościom.

Pełną tabelę okien 14 i 7 dni zawiera poradnik o odwołanym locie Smartwings.

Strajk a opóźniony lot Smartwings

Przy obecnym prawie ryczałt za opóźnienie powstaje po dotarciu do końcowego miejsca podróży co najmniej 3 godziny po planie, jeżeli przewoźnik nie udowodni pełnego wyjątku.

Liczy się:

• pierwotny plan;
• końcowe miejsce wskazane na jednej rezerwacji;
• rzeczywisty moment otwarcia co najmniej jednych drzwi samolotu;
• dotarcie po zmianie trasy;
• wszystkie przyczyny opóźnienia.

Nie wystarczy policzyć czasu startu ani lądowania. Jeżeli samolot wylądował 2 godziny i 55 minut po planie, ale drzwi otwarto po 3 godzinach i 8 minutach, próg został osiągnięty.

Dokładne liczenie opisuje strona Smartwings opóźnienie 3 godziny.

Prawo do opieki działa także przy strajku zewnętrznym

Prawdziwa nadzwyczajna okoliczność może wyłączyć ryczałt, ale nie znosi obowiązku opieki.

W zależności od oczekiwania i odległości Smartwings powinien zapewnić:

• posiłki i napoje odpowiednie do czasu oczekiwania;
• dwie wiadomości, rozmowy lub inne środki komunikacji;
• hotel, gdy potrzebny jest nocleg;
• transport między lotniskiem a miejscem zakwaterowania.

Przy opóźnieniu progi rozpoczęcia opieki wynoszą obecnie:

Przy odwołaniu opieka jest związana z oczekiwaniem na zmianę planu podróży.

Jeżeli linia niczego nie zapewniła, kup rzeczy konieczne, racjonalne i proporcjonalne. Zachowaj rachunki. Alkohol, dobra luksusowe lub hotel wybrany bez związku z oczekiwaniem mogą zostać zakwestionowane.

Obecne prawo nie ma trzydniowego limitu hotelu

Na 23 lipca 2026 r. obowiązujące EU261 nie zawiera ogólnego limitu trzech noclegów przy nadzwyczajnej okoliczności. W sprawie C-12/11 McDonagh TSUE potwierdził obowiązek opieki również podczas długotrwałego zdarzenia nadzwyczajnego.

Przyjęta reforma przewiduje przyszłe ograniczenia noclegu w części sytuacji nadzwyczajnych, ale nie wolno stosować ich dziś. Jeżeli Smartwings odmawia czwartej nocy wyłącznie z powołaniem na przyszłe przepisy, poproś o obowiązującą podstawę prawną.

Zwrot, przebukowanie i samodzielnie kupiony transport

Strajk nie daje automatycznie prawa do kupienia dowolnego nowego biletu na koszt linii. Najpierw udokumentuj swój wybór i ofertę Smartwings.

Bezpieczna kolejność:

1. poproś o zmianę planu podróży przy najwcześniejszej możliwości;
2. zachowaj odpowiedź lub brak odpowiedzi;
3. sprawdź rozsądne alternatywy;
4. poinformuj linię o pilnej potrzebie podróży;
5. jeżeli przewoźnik nie realizuje obowiązku, kup wariant racjonalny i porównywalny;
6. zachowaj wyniki wyszukiwania, ofertę linii, bilety i rachunki.

Koszt lotu zastępczego nie jest tym samym co ryczałt 250-600 EUR. Mogą to być dwa odrębne roszczenia, jeżeli spełnione są ich przesłanki.

Jeżeli opóźnienie odlotu osiąga co najmniej 5 godzin i podróż straciła sens, pasażer może zrezygnować z dalszego lotu oraz wybrać należny zwrot. Szczegóły pokazuje Smartwings opóźnienie 5 godzin.

Dowody, które warto zebrać

Dokumenty podróży

• PNR;
• e-ticket;
• karta pokładowa;
• pierwotny rozkład;
• wszystkie zmiany rezerwacji;
• dane przewoźnika wykonującego;
• umowa z organizatorem przy pakiecie;
• dokumenty innych osób na rezerwacji.

Dowody strajku i jego zakresu

• komunikat Smartwings z dokładnym brzmieniem przyczyny;
• wiadomości od lotniska lub służb ruchu lotniczego;
• ogłoszenie związku zawodowego;
• informacja o pracodawcy strajkujących;
• data i godziny akcji;
• lista usług objętych przerwą;
• komunikaty o zakończeniu akcji;
• zrzuty ekranu z datą i adresem źródła.

Dowody skutków

• zdjęcia tablic odlotów;
• wiadomości o odwołaniu;
• historia zmian w aplikacji;
• faktyczny czas otwarcia drzwi;
• czas dotarcia autobusem lub pociągiem zastępczym;
• oferta przebukowania;
• odmowa zapewnienia hotelu;
• rachunki za posiłki, nocleg i transport;
• dowód wykorzystania albo niewykorzystania alternatywy.

Nie opieraj sprawy wyłącznie na serwisie śledzącym loty. Dane zewnętrzne są pomocne, ale najlepiej połączyć je z dokumentami rezerwacji, komunikatami operatora i dowodami czasu.

Jakich informacji żądać od Smartwings

Przy odmowie opartej na strajku poproś o:

1. nazwę pracodawcy strajkujących;
2. funkcję lub usługę objętą akcją;
3. dokładne godziny i lotniska;
4. charakter postulatów;
5. wyjaśnienie, dlaczego zdarzenie pozostawało poza kontrolą operatora;
6. dokument potwierdzający ograniczenie usług;
7. bezpośredni związek z Twoim rejsem;
8. rejestrację samolotu i rotację, jeżeli zdarzenie dotyczyło wcześniejszego lotu;
9. rozdzielenie czasu przypisanego do strajku i innych przyczyn;
10. alternatywy sprawdzone przed odwołaniem lub opóźnieniem;
11. działania podjęte po zakończeniu akcji;
12. podstawę odmowy opieki lub zwrotu kosztów, jeżeli taka odmowa nastąpiła.

Nie musisz żądać poufnych danych osobowych ani pełnych umów zbiorowych. Potrzebujesz faktów wystarczających do oceny źródła, kontroli, związku przyczynowego i racjonalnych środków.

Jak czytać typową odmowę

Reklamacja krok po kroku

Krok 1: potwierdź zakres EU261

Zapisz lotnisko wylotu, końcowe miejsce podróży i kierunek. Przy powrocie spoza UE sprawdź unijny status operatora.

Krok 2: zidentyfikuj przewoźnika wykonującego

Sprawdź e-ticket, kartę pokładową, komunikat o operatorze i pole „operated by”. Nie opieraj się wyłącznie na marce pakietu.

Krok 3: ustal, kto strajkował

Zapisz pracodawcę, funkcję, usługę, lotnisko i godziny akcji. Oddziel personel linii od ATC, portu i handlingu.

Krok 4: ustal treść postulatów

Sprawdź, czy dotyczyły wynagrodzenia lub warunków pracy, czy żądania mogła spełnić wyłącznie władza publiczna.

Krok 5: sklasyfikuj zakłócenie

Rozdziel odwołanie, opóźnienie, utraconą przesiadkę i zmianę planu podróży. Zapisz termin poinformowania.

Krok 6: policz końcowe opóźnienie

Porównaj pierwotny plan z otwarciem drzwi w końcowym miejscu podróży albo dotarciem transportem zastępczym.

Krok 7: oblicz kwotę

Ustal odległość i kategorię 250, 400 lub 600 EUR dla każdego pasażera. Sprawdź ewentualną redukcję po zmianie trasy.

Krok 8: zbuduj chronologię

Połącz ogłoszenie strajku, jego początek i koniec, decyzję o locie, inne przyczyny oraz faktyczne dotarcie.

Krok 9: zbierz dokumenty i rachunki

Uporządkuj rezerwację, karty pokładowe, komunikaty, dowody czasu, ofertę alternatywną i koszty opieki.

Krok 10: wyślij formularz Smartwings

Po podróży skorzystaj z oficjalnego formularza. Oddziel ryczałt, zwrot biletu, zmianę trasy i koszty opieki.

Krok 11: odpowiedz na dowody, nie na etykietę

Jeżeli linia odmawia, poproś o pracodawcę strajkujących, postulaty, związek przyczynowy i racjonalne środki.

Krok 12: wybierz właściwą dalszą drogę

Przy sprawie należącej do polskiego Rzecznika Praw Pasażerów odczekaj pełne 30 dni od reklamacji i pilnuj rocznej granicy wniosku ADR. Osobno sprawdź termin sądowy.

Pola i załączniki szczegółowo omawia formularz odszkodowania Smartwings, a konstrukcję pisma pokazuje reklamacja Smartwings krok po kroku.

Wzór żądania przy strajku własnego personelu

Wnoszę o wypłatę odszkodowania na podstawie art. 5, 6 i 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 za zakłócenie lotu [numer, data, trasa], wykonywanego przez [operator]. Do końcowego miejsca podróży dotarłem/am [czas] po planie / o odwołaniu poinformowano mnie [data]. Z przekazanych informacji wynika, że przyczyną był strajk personelu przewoźnika wykonującego, związany z [postulaty, jeśli znane]. Zgodnie z orzecznictwem TSUE, w szczególności C-28/20, C-195/17, C-613/20 i C-287/20, strajk własnego personelu dotyczący stosunku pracy nie jest automatycznie nadzwyczajną okolicznością. Żądam [250/400/600] EUR dla każdego z [liczba] pasażerów oraz zwrotu udokumentowanych kosztów opieki w kwocie [kwota]. Proszę o przelew, nie voucher. W załączeniu przekazuję [lista dokumentów].

Usuń fragmenty, które nie dotyczą Twojej sprawy. Nie wpisuj postulatów, jeśli nie masz wiarygodnego potwierdzenia.

Wzór żądania dowodów przy strajku zewnętrznym

Odmowa wskazuje „[dokładne określenie]”, lecz nie pozwala ocenić pełnych przesłanek art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. Proszę wskazać pracodawcę strajkujących, usługę objętą akcją, godziny ograniczeń, dokument potwierdzający wpływ na lot [numer, data], bezpośredni związek przyczynowy oraz działania podjęte w celu uniknięcia odwołania lub dużego opóźnienia. Jeżeli zdarzenie dotyczyło wcześniejszej rotacji, proszę podać rejestrację samolotu, kolejność lotów i działania po ustaniu ograniczeń. Proszę także wyjaśnić, czy Smartwings wybierał lub mógł skutecznie kontrolować usługodawcę oraz jakie alternatywy lotnicze, lotniskowe i naziemne zostały sprawdzone.

Wzór odpowiedzi przy mieszanych przyczynach

Przekazana odpowiedź przypisuje całe opóźnienie strajkowi, mimo że z chronologii wynika również [awaria / brak załogi / późne podstawienie / oczekiwanie po zakończeniu strajku]. Proszę rozdzielić czas przypisany każdej przyczynie, wskazać moment ustania ograniczeń oraz wykazać bezpośredni związek między zdarzeniem nadzwyczajnym a całym końcowym opóźnieniem. Samo wystąpienie strajku nie zastępuje dowodu nieuniknioności zakłócenia mimo wszystkich racjonalnych środków.

Gdy Smartwings nadal odmawia

1. zachowaj pełną treść pierwszej reklamacji;
2. pobierz potwierdzenie i numer sprawy;
3. nie zmieniaj faktów między pismami;
4. odpowiedz na konkretną przyczynę wskazaną przez linię;
5. oddziel ryczałt od opieki, zwrotu i przebukowania;
6. zachowaj dowód upływu 30 dni;
7. sprawdź właściwy organ według miejsca zdarzenia i zakresu sprawy;
8. pilnuj terminu RPP i odrębnego terminu sądowego.

Ogólny schemat odpowiedzi na nadzwyczajne okoliczności zawiera poradnik po odmowie odszkodowania Smartwings.

Obecne prawo a reforma przyjęta w lipcu 2026 r.

Na 23 lipca 2026 r. stosuje się obecne rozporządzenie 261/2004 wraz z orzecznictwem TSUE. Rada UE ostatecznie zatwierdziła reformę 13 lipca 2026 r., lecz zaktualizowane przepisy mają wejść w życie dopiero 12 miesięcy i 20 dni po publikacji aktu w Dzienniku Urzędowym.

Przyjęty tekst przyszłych przepisów wyraźnie wymienia:

• strajki operatora lotniska, służb żeglugi powietrznej lub takich dostawców handlingu, których linia skutecznie nie wybiera, jeżeli zdarzenie pozostaje poza kontrolą linii lub jej grupy;
• strajki u przewoźnika wykonującego tylko wtedy, gdy wynikają z żądań, które może spełnić wyłącznie władza publiczna i które pozostają poza rzeczywistą kontrolą przewoźnika albo jego grupy.

Ten przyszły katalog nie jest jeszcze podstawą rozstrzygnięcia zdarzenia ocenianego według obecnego prawa.

Reforma przewiduje również między innymi:

• dziewięć miesięcy na pierwsze żądanie odszkodowania;
• 30 dni na wypłatę albo uzasadnioną odpowiedź;
• nowe obowiązki informacyjne;
• przyszłe zasady opieki, w tym ograniczenie noclegów w części zdarzeń nadzwyczajnych.

Nie przedstawiaj tych terminów i ograniczeń jako reguł już obowiązujących. Obecnie w polskiej procedurze pełne 30 dni dotyczy oczekiwania przed wnioskiem do RPP, a sam wniosek ADR ma własną roczną granicę. Poradnik o terminach Smartwings rozdziela te okresy od terminu sądowego.

Najczęstsze błędy pasażerów

1. Założenie, że każdy strajk wyklucza odszkodowanie.
2. Założenie, że każdy strajk daje odszkodowanie.
3. Brak ustalenia przewoźnika wykonującego.
4. Mylenie pracowników linii z pracownikami lotniska.
5. Mylenie handlingu wybranego przez linię z niezależną usługą portu.
6. Traktowanie legalności strajku jako decydującego kryterium.
7. Pominięcie treści postulatów.
8. Przyjęcie słowa „industrial action” jako pełnego dowodu.
9. Brak chronologii początku i zakończenia akcji.
10. Pominięcie kilku przyczyn jednego opóźnienia.
11. Liczenie czasu od startu zamiast końcowego przylotu.
12. Liczenie lądowania zamiast otwarcia drzwi.
13. Żądanie jednej kwoty dla całej rodziny.
14. Żądanie 600 EUR bez sprawdzenia odległości i charakteru trasy.
15. Przyjęcie vouchera bez sprawdzenia ograniczeń.
16. Rezygnacja z opieki, bo strajk był zewnętrzny.
17. Kupienie bardzo drogiego lotu zastępczego bez próby uzyskania przebukowania.
18. Brak rachunków za hotel i posiłki.
19. Skierowanie wniosku do RPP przed pełnymi 30 dniami.
20. Stosowanie przyszłych dziewięciu miesięcy lub limitu noclegów jako obecnego prawa.

FAQ: strajk Smartwings i prawa pasażera

Czy strajk pilotów Smartwings daje odszkodowanie?

Może dawać. Jeżeli są to pracownicy przewoźnika wykonującego i strajk dotyczy płac lub warunków pracy, obecne orzecznictwo traktuje go co do zasady jako zdarzenie wewnętrzne. Nadal trzeba spełnić warunki dotyczące odwołania lub końcowego opóźnienia.

Czy strajk personelu pokładowego Smartwings jest nadzwyczajny?

Nie automatycznie. Strajk własnego personelu pokładowego dotyczący stosunku pracy zwykle nie spełnia testu zdarzenia zewnętrznego.

Czy strajk mechaników lub pracowników technicznych Smartwings wyłącza wypłatę?

Sama funkcja pracowników nie rozstrzyga. Ustal ich pracodawcę, postulaty, relację z operatorem i rzeczywistą przyczynę zakłócenia. Własny personel walczący o warunki zatrudnienia zwykle oznacza zdarzenie wewnętrzne.

Czy legalny strajk związku zawodowego wyłącza odszkodowanie?

Nie. TSUE uznał, że zgodność strajku z prawem krajowym nie tworzy automatycznie nadzwyczajnej okoliczności.

Czy spontaniczny „dziki strajk” jest nadzwyczajny?

Nie zawsze. W sprawach Krüsemann spontaniczna masowa absencja po zapowiedzi restrukturyzacji nie została uznana za nadzwyczajną okoliczność.

Czy strajk solidarnościowy pracowników Smartwings może dawać odszkodowanie?

Tak. Jeżeli własny personel operatora strajkuje w solidarności w ramach konfliktu pracowniczego grupy, samo powiązanie z inną spółką nie wyłącza roszczenia.

Kiedy strajk własnych pracowników może być nadzwyczajny?

Gdy wynika z żądań, które może spełnić wyłącznie władza publiczna i które pozostają poza rzeczywistą kontrolą linii. Smartwings musi wykazać konkretną treść postulatów i pozostałe elementy wyjątku.

Czy strajk kontrolerów ruchu lotniczego wyłącza 250-600 EUR?

Może wyłączać, ponieważ jest zwykle zewnętrzny. Przewoźnik nadal musi udowodnić wpływ na konkretny lot, bezpośredni związek oraz wszystkie racjonalne środki.

Czy strajk pracowników lotniska jest nadzwyczajny?

Może być, jeśli pracownicy pozostawali poza kontrolą linii i ich akcja rzeczywiście zablokowała lot. Potrzebna jest analiza pracodawcy, zakresu usług i dostępnych alternatyw.

Czy strajk ochrony lotniska wyklucza odszkodowanie?

Może stanowić zewnętrzną przeszkodę, ale nie każda kolejka do kontroli i nie każdy brak personelu jest strajkiem. Smartwings powinien wykazać oficjalny zakres akcji oraz związek z rejsem.

Czy strajk niezależnego handlingu wyłącza wypłatę?

Może, jeżeli wykonawca był rzeczywiście poza kontrolą operatora, problem miał odpowiednią skalę i nie było racjonalnej alternatywy. Nazwa zewnętrznej spółki sama nie wystarcza.

Czy brak bagażowych na lotnisku jest nadzwyczajny?

Może być, jeśli chodzi o ogólny niedobór personelu operatora portu pozostający poza skuteczną kontrolą linii. Taką indywidualną ocenę potwierdza sprawa C-405/23.

Czy strajk biura podróży daje roszczenie do Smartwings?

Nie sam przez się. Roszczenie lotnicze zależy od zakłócenia lotu i odpowiedzialności przewoźnika wykonującego. Niewykonanie innych elementów pakietu może prowadzić do roszczenia wobec organizatora.

Co oznacza komunikat „industrial action”?

To ogólna etykieta. Poproś o pracodawcę strajkujących, usługę, postulaty, godziny, bezpośredni wpływ na lot i podjęte środki.

Czy „staff shortage” oznacza strajk?

Nie. Może chodzić o chorobę własnej załogi, niedobór personelu lotniska, braki handlingu albo problem operacyjny. Każda przyczyna ma inną ocenę.

Czy zapowiedziany wcześniej strajk nadal może być nadzwyczajny?

Tak, zewnętrzny charakter nie znika przez zapowiedź. Dłuższy czas na przygotowanie zwiększa jednak znaczenie pytania o plan awaryjny i racjonalne środki.

Czy strajk na wcześniejszym locie może wyłączyć wypłatę za mój rejs?

Może, jeśli dotyczył wcześniejszego lotu wykonywanego tym samym samolotem i istnieje bezpośredni związek z późniejszym zakłóceniem. Ogólny efekt domina nie wystarcza.

Czy Smartwings może przypisać całe opóźnienie strajkowi?

Tylko jeśli wykaże związek z całym zakłóceniem. Przy kilku przyczynach trzeba rozdzielić okresy związane ze strajkiem, awarią, załogą i organizacją rotacji.

Czy odwołanie ponad 14 dni wcześniej daje odszkodowanie?

Ryczałt za odwołanie co do zasady nie przysługuje, jeżeli pasażer został skutecznie poinformowany co najmniej 14 dni przed planowanym wylotem. Pozostają odpowiednie prawa dotyczące zwrotu lub zmiany planu.

Czy trzy godziny opóźnienia po strajku wystarczą?

Tak, dokładnie trzy godziny końcowego opóźnienia spełniają obecny próg, o ile lot podlega EU261 i Smartwings nie udowodni pełnego wyjątku.

Czy liczy się opóźnienie startu?

Nie przy ryczałcie za długie opóźnienie. Kluczowe jest dotarcie do końcowego miejsca podróży. Opóźnienie odlotu uruchamia natomiast opiekę według progów 2, 3 lub 4 godzin.

Ile wynosi odszkodowanie za strajk Smartwings?

250, 400 albo 600 EUR na pasażera, zależnie od odległości i rodzaju trasy. Po odpowiednio szybkim przebukowaniu możliwa jest redukcja o 50%.

Czy rodzina dostaje jedną kwotę?

Nie. Każdy uprawniony pasażer ma własne roszczenie. Cztery osoby przy stawce 400 EUR mogą łącznie dochodzić 1600 EUR.

Czy dziecko ma prawo do odszkodowania?

Tak, jeżeli miało potwierdzoną rezerwację i podróżowało na bilecie objętym EU261. Wiek sam w sobie nie obniża stawki.

Czy czarter Smartwings podlega zasadom strajkowym EU261?

Tak. Czarter nie wyłącza rozporządzenia. Trzeba ustalić operatora, przyczynę, opóźnienie lub termin odwołania i kwotę.

Czy pakiet turystyczny odbiera prawo do 250-600 EUR?

Nie. Ryczałt od przewoźnika może współistnieć z prawami wobec organizatora, z zastrzeżeniem zakazu podwójnego naprawienia tej samej szkody.

Czy strajk na powrocie z Egiptu do Polski podlega EU261?

Tak, jeśli lot wykonuje unijny przewoźnik, taki jak właściwa spółka Smartwings, i spełnione są pozostałe warunki. Podmiana na nieunijnego operatora może zmienić zakres.

Czy podmiana operatora podczas strajku zmienia adresata reklamacji?

Może. Roszczenie kieruje się do przewoźnika wykonującego lub zamierzającego wykonać zakłócony lot. Zachowaj komunikat o zmianie operatora.

Czy muszę przyjąć voucher Smartwings?

Nie. Możesz żądać przelewu ustawowej kwoty. Porównaj 250/400/600 EUR w pieniądzu z oferowanym voucherem 300/480/720 EUR i jego warunkami.

Czy można połączyć odszkodowanie ze zwrotem biletu?

Tak, jeżeli osobno spełnione są warunki obu świadczeń. Zwrot dotyczy ceny i wyboru po zakłóceniu, a ryczałt rekompensuje kwalifikowane odwołanie lub opóźnienie.

Czy podczas strajku należą się hotel i posiłki?

Tak, gdy spełnione są warunki opieki. Obowiązek działa również wtedy, gdy zewnętrzny strajk rzeczywiście wyłącza ryczałt.

Czy zewnętrzny strajk zwalnia Smartwings z opieki?

Nie. Nadzwyczajne okoliczności dotyczą wyjątku od odszkodowania, a nie zniesienia opieki, zwrotu lub zmiany planu podróży.

Czy obecnie hotel jest ograniczony do trzech nocy?

Nie. Na 23 lipca 2026 r. obecne EU261 nie zawiera takiego ogólnego limitu. Trzydniowe ograniczenie z przyjętej reformy nie jest jeszcze stosowane.

Czy mogę sam kupić lot zastępczy?

Może to być uzasadnione, jeżeli wybrałeś najwcześniejszą zmianę planu, Smartwings nie zaoferował rozsądnej opcji i udokumentowałeś konieczność oraz proporcjonalność kosztu. Najpierw zachowaj próbę kontaktu i dostępne oferty.

Jakie dowody dołączyć po strajku?

PNR, e-ticket, karty pokładowe, pierwotny rozkład, komunikaty o przyczynie, informacje o pracodawcy strajkujących, dowód godzin akcji, końcowy czas dotarcia, zmianę rezerwacji i rachunki.

Jakich dowodów żądać od Smartwings?

Pracodawcy strajkujących, treści postulatów, zakresu usług, godzin, bezpośredniego związku z rejsem, relacji z usługodawcą oraz konkretnych racjonalnych środków.

Po ilu dniach można skierować sprawę do RPP?

Wniosek ADR składa się nie wcześniej niż po upływie pełnych 30 dni od reklamacji do przewoźnika. Trzeba też pilnować rocznej granicy właściwej dla RPP.

Czy przyszłe dziewięć miesięcy już ogranicza reklamację?

Nie. Na 23 lipca 2026 r. reforma jest przyjęta, lecz jeszcze niestosowana. Dziewięciomiesięcznego terminu nie należy przedstawiać jako obecnej reguły.

Czy przyszłe przepisy uznają każdy strajk lotniska za nadzwyczajny?

Nie bezwarunkowo. Przyjęty tekst wymaga między innymi braku rzeczywistej kontroli i określa sytuację dostawców handlingu, których linia skutecznie nie wybiera. Nadal znaczenie mają związek przyczynowy i racjonalne środki.

Czy odmowa Smartwings kończy sprawę?

Nie. Sprawdź, czy podano pracodawcę, postulaty, zakres akcji, bezpośredni wpływ i działania ograniczające skutki. Braki można wskazać w odpowiedzi, a następnie skorzystać z właściwej procedury ADR lub sądu.

Oficjalne podstawy i źródła

• Rozporządzenie (WE) nr 261/2004
• Wytyczne interpretacyjne Komisji Europejskiej z 2024 r.
• TSUE C-28/20 Airhelp przeciwko SAS: legalny strajk własnych pilotów
• TSUE C-195/17 i inni Krüsemann przeciwko TUIfly: spontaniczna absencja
• TSUE C-613/20 CS przeciwko Eurowings: strajk solidarnościowy
• TSUE C-287/20 EL i CP przeciwko Ryanair: strajk własnej załogi
• TSUE C-405/23 Touristic Aviation Services: personel bagażowy lotniska
• TSUE C-156/22 do C-158/22: nieobecność członka załogi
• TSUE C-74/19: nadzwyczajna okoliczność na wcześniejszej rotacji
• TSUE C-12/11 McDonagh przeciwko Ryanair: opieka w nadzwyczajnych okolicznościach
• TSUE C-452/13 Germanwings przeciwko Henning: czas przylotu
• Smartwings: odszkodowanie i pomoc dla pasażerów
• Smartwings: formularz reklamacyjny po podróży
• Smartwings: warunki przewozu
• Smartwings: ważne dokumenty i formularze
• Rzecznik Praw Pasażerów: złóż wniosek
• Rzecznik Praw Pasażerów: prawa pasażera
• Rada UE: ostateczne zatwierdzenie reformy 13 lipca 2026 r.
• Przyjęty tekst reformy PE-CONS 39/1/26 REV 1