Uçuş tazminatı için kaç gününüz var? Süreler ve zamanaşımı

“İki yılınız var”, “beş yılınız var” veya “dokuz ay içinde başvurmalısınız” gibi tek cümleli cevaplar dosyanın güzergâhını, taşıyıcısını, sözleşmesini ve yetkili ülkesini görmeden güvenilir değildir. Aynı yolculukta sabit uçuş tazminatı, bilet iadesi, bagaj hasarı ve ek zarar için dört farklı süre çalışabilir.

Önce talebin adını koyun

Bir forma “uçuş tazminatı” yazmanız bütün kalemleri aynı kurala sokmaz. Her talebi, tutarı ve son tarihi ayrı satırda izleyin.

SHGM'deki 10 gün ne anlama gelir?

SHGM'nin 2023 Yolcu Hakları Uygulama Esasları Genelgesi uyarınca yolcu önce ilgili havayoluna başvurur. Havayolu 10 gün içinde cevap vermez veya cevap talebi karşılamazsa SHGM kanalına geçiş değerlendirilebilir.

Bu 10 günün doğru yorumu önemlidir:

• yolcunun havayoluna başvurması için son tarih değildir;
• tazminat alacağının genel zamanaşımı değildir;
• taşıyıcının mutlaka 10 günde ödeme yapacağı garantisi değildir;
• bagaj için 7/21 günlük Montreal bildirimini uzatmaz;
• gelecekteki AB 30 günlük cevap kuralıyla aynı değildir.

Gönderim gününü kanıtlamak için havayolunun form referansını, otomatik e-postasını ve yüklediğiniz ek listesini saklayın. On gün sonunda cevap yoksa aynı talebi sıfırdan tekrar açmak yerine ilk referansı göstererek SHGM paketini hazırlayın.

SHGM ve tüketici başvuru yolları rehberi idari yol ile para tahsilini birbirinden ayırır.

EU261 neden tek bir zamanaşımı söylemez?

Avrupa Birliği Adalet Divanı C-139/11 Moré kararında, EU261 kapsamındaki tazminat davalarının süresinin Montreal Sözleşmesi'ndeki iki yıllık süreyle otomatik belirlenmediğini; her üye devletin ulusal hukukuna göre saptanacağını açıkladı.

Bu yüzden aynı havayoluna karşı iki uçuş için farklı süreler gündeme gelebilir:

• kalkış ülkesi farklı olabilir;
• yetkili mahkeme farklı olabilir;
• bilet tek yön veya bağlantılı sözleşme olabilir;
• yolcu başka bir yargı yerinde dava açma imkânına sahip olabilir;
• ulusal hukuk başvuru, dava ve kesilme/durma kurallarını farklı düzenleyebilir.

Uçuş AB'den kalktı diye otomatik “üç yıl” veya “altı yıl” yazmayın. Yetkili ülkeyi ve talep tarihindeki ulusal süreyi belirleyin. Aracı şirkete dosya vermek veya havayoluna e-posta atmak her ülkede zamanaşımını aynı şekilde kesmeyebilir.

Beklemek ticari açıdan da risklidir: uçuş kayıtları, biniş kartları ve mesajlar kaybolur; havayolunun birleşme veya iflas durumu değişebilir. Hukuki süre uzun görünse bile talebi haftalar içinde oluşturmak daha güvenlidir.

SHY-YOLCU taleplerinde süre nasıl yaklaşılmalı?

SHY-YOLCU kapsamındaki idari ve parasal süreçleri ayırın. Yönetmelik kapsam ihlalini SHGM'ye taşımak ile bir para alacağını tüketici hakem heyeti veya mahkemede istemek aynı işlem değildir. Uygulanacak zamanaşımı:

• talebin sözleşmesel mi, düzenleyici mi olduğuna;
• taşıyıcının kimliğine ve sözleşme koşullarına;
• uluslararası sözleşmenin uygulanıp uygulanmadığına;
• seçilen görevli ve yetkili kuruma;
• zamanaşımını durduran veya kesen işlemlere

göre değişebilir.

Bu nedenle “Türkiye'de bütün uçuş tazminatları kesin olarak şu kadar yıldır” şeklinde genel sonuç vermek güvenli değildir. Havayoluna gecikmeden yazın, SHGM'nin 10 günlük cevap sürecini kaydedin ve büyük/eski taleplerde yetkili hukuk hakkında profesyonel görüş alın.

Talebiniz 2026 tüketici hakem heyeti sınırının altındaysa TÜBİS yolu düşünülebilir; sınır veya üzerindeyse dava şartı arabuluculuk ve tüketici mahkemesi gündeme gelebilir. Bu yolların usul sürelerini başvuru gününde doğrulayın.

Bagajda 7 gün, 21 gün ve 2 yıl birbirinin yerine geçmez

Montreal Sözleşmesi üç ayrı zaman noktası içerir:

Hasarlı kayıtlı bagaj: 7 gün

Hasar fark edildiğinde mümkünse havalimanında PIR açın. Taşıyıcıya yazılı şikâyeti bagajın tesliminden itibaren en geç 7 gün içinde gönderin.

Geciken bagaj: 21 gün

Bagaj sonunda teslim edildiğinde, gecikmeden doğan gider ve zarar için yazılı şikâyeti teslim tarihinden itibaren en geç 21 gün içinde yapın. Süre uçuş gününden değil, gerçek teslimden başlar.

Mahkemeye başvuru: 2 yıl

Montreal kapsamındaki tazminat davası, varış tarihinden, uçağın varması gereken tarihten veya taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde açılmalıdır. İki yıllık dava süresi, 7 veya 21 günlük yazılı ihbar eksikliğini iyileştirmez.

Bagaj 21 gün geçmesine rağmen gelmezse veya taşıyıcı daha önce kaybı kabul ederse kayıp hakları kullanılabilir. Bu “21. gün otomatik 1.519 SDR ödeme” demek değildir; eşya ve zarar kanıtlanır.

Geciken veya kayıp bagaj ve hasarlı bagaj rehberleri belge listesini ayrı verir.

Kabul edilen AB reformundaki dokuz ay bugün uygulanıyor mu?

Hayır. Avrupa Birliği'nin Temmuz 2026'da kabul ettiği hava yolcu hakları reformunda yolcunun tazminat talebini aksamanın ardından dokuz ay içinde göndermesi ve taşıyıcının 30 gün içinde cevap vermesi gibi hükümler vardır. Ancak bu yeni düzen 17 Eylül 2026 itibarıyla henüz uygulanmamaktadır; yayımlanma ve uygulama dönemi tamamlanmadan mevcut uçuşlara yürürlükteki kural gibi yazılamaz.

Bugünkü dosyada:

• dokuz ayı zorunlu yürürlük süresi diye göstermeyin;
• 30 günü SHGM'nin mevcut 10 günlük cevap eşiğiyle karıştırmayın;
• yetkili ülkenin mevcut zamanaşımını kontrol edin;
• yine de dokuz ayı beklemeyin, mümkün olan en kısa sürede yazın.

Reformun uygulanmaya başladığı tarihte geçiş hükümleri ve hangi uçuşlara uygulanacağı ayrıca incelenmelidir.

Havayolunun kendi formunda yazan süre bağlayıcı mıdır?

Taşıma koşulu veya form, yolcuya “30 gün içinde başvurun” diyebilir. Bu talimatı kaçırmamak pratiktir, fakat şirket içi süre her zaman emredici yasal zamanaşımının yerine geçmez. Tersine, formda uzun süre yazması Montreal'in kısa bagaj ihbarlarını uzatmayabilir.

Koşulu şu testle okuyun:

1. Hangi talep için yazılmış?
2. Yasal bildirim mi, şirket içi işlem süresi mi?
3. Yolcunun hakkını emredici düzenlemeye aykırı biçimde daraltıyor mu?
4. Bilet alınırken koşul açıkça sunuldu mu?
5. Yetkili hukuk hangi sınırlamaya izin veriyor?

Havayolunun formu erişilemiyorsa ekran görüntüsü alın ve doğrulanabilir alternatif kanal kullanın. Teknik arıza yüzünden son günü geçirmek yerine erken davranın.

Başvuru zamanaşımını keser mi?

Her ülkede ve her talepte aynı şekilde değil. Havayoluna sıradan e-posta göndermek, arabuluculuk başlatmak, ulusal icra veya mahkeme işlemi yapmak farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. “Dosya incelemede” mesajına güvenerek yıllarca beklemeyin.

Taşıyıcının borcu açıkça kabul etmesi, kısmi ödeme yapması veya müzakereye girmesi bazı hukuklarda süreye etki edebilir. Bu etkiyi varsaymak yerine yetkili ülke kuralını doğrulayın. Özellikle süre bitimine yakın büyük taleplerde hukuk danışmanına başvurun.

Aracı talep şirketine yetki vermek de otomatik olarak dava açıldığı anlamına gelmez. Hangi tarihte hangi hukuki işlemin yapıldığını yazılı sorun.

Kişisel süre tablosu oluşturun

Dosyanın ilk sayfasına şu tabloyu koyun:

Saat dilimini ve resmî tatilleri son güne bırakmamak için hesaba katın. Elektronik başvuru teyidini bulut ve yerel kopyada saklayın. Adres veya banka hesabı değişirse taşıyıcıya dosya numarasıyla bildirin.

Başvuru metninde süreyi nasıl korursunuz?

Başvuruda olay tarihini, talep edilen her kalemi ve hukuki dayanağı açıkça yazın. “Tüm haklarım saklıdır” cümlesi yararlı olabilir, fakat belirsiz talebin yerini tutmaz. Şu bilgileri ekleyin:

• uçuş ve yolcu kimliği;
• aksama veya teslim tarihleri;
• sabit tazminat tutarı;
• bilet ve gider toplamı;
• bagajda ayrı zarar listesi;
• önceki başvuru ve ödeme;
• açık cevap ve ödeme talebi.

Uçuş tazminatı başvuru formu rehberi gönderim kanıtını ve ek listesini nasıl tutacağınızı gösterir.

Sık sorulan sorular

Uçuş tazminatı için her yerde iki yıl mı vardır?

Hayır. İki yıl Montreal kapsamındaki dava süresidir. EU261 sabit tazminatında ABAD, sürenin yetkili ülkenin ulusal hukukuna göre belirleneceğini söylemiştir.

SHGM'ye 10 gün içinde mi başvurmalıyım?

10 gün, önce havayoluna başvurduktan sonra cevap beklenen eşiktir. Yolcunun bütün hakkının on günde sona erdiği anlamına gelmez.

Bagaj hasarını sekizinci gün bildirirsem ne olur?

Montreal'in yedi günlük yazılı bildirim süresi aşıldığı için talep ciddi biçimde zorlaşır. Gecikmeden bildirin ve istisnai imkânsızlık varsa kanıtlayın; yalnız iki yıllık dava süresine güvenmeyin.

Geciken bagaj için 21 gün, bagaj gelmeden mi başlar?

Yazılı gecikme şikâyeti süresi bagajın size teslim edildiği tarihten itibaren işler. İlk gün PIR ve bildirim yapmak yine en güvenli uygulamadır.

Yeni dokuz aylık AB süresi yürürlükte mi?

17 Eylül 2026 itibarıyla hayır. Reform kabul edilmiştir fakat henüz uygulanmamaktadır. Mevcut ulusal süreleri kullanın ve başvuruyu ertelemeyin.

Havayolunun cevabını beklerken zamanaşımı durur mu?

Otomatik olarak her yerde durmaz. Yetkili ülke hukukuna göre hangi işlemin süreyi kestiğini veya durdurduğunu kontrol edin; “incelemede” mesajına dayanarak son tarihi geçirmeyin.

Eski bir uçuş için hâlâ başvuru yapabilir miyim?

Uçuşun kapsamı, yetkili ülke, talep türü ve daha önce yapılan işlemler incelenmeden kesin cevap verilemez. Belgeleri toplayıp ilgili zamanaşımını doğrulayın; süre dolduysa yanıltıcı umut yerine açık risk değerlendirmesi yapın.

Resmî kaynaklar

• ABAD C-139/11 Moré: EU261'de ulusal zamanaşımı
• ICAO: Montreal Sözleşmesi
• SHGM: 2023 Yolcu Hakları Uygulama Esasları Genelgesi
• SHGM: SHY-YOLCU
• AB Konseyi: Temmuz 2026'da kabul edilen reform

Hukuki durum: 17 Eylül 2026. Süre hesabı yüksek risklidir; eski, yüksek tutarlı veya birden fazla ülkeyle bağlantılı dosyada yetkili hukuk için uzman görüşü alın.