Geciken veya kayıp bagaj: PIR, 21 gün ve masraf iadesi

Bagaj talebi, üç saatlik uçuş gecikmesi tazminatından farklı bir dosyadır. Uçuş zamanında inmiş olsa bile geciken bagaj için zorunlu ve makul alışveriş giderleri istenebilir. Uçuş da gecikmişse iki talebi ayrı numara ve belge listesiyle yönetin.

Bagaj bandında ilk 30 dakika

Havalimanından çıkmadan şu sırayı izleyin:

1. Uçuşunuzun bütün bagajlarının teslim edildiğini ekrandan veya personelden doğrulayın.
2. Bagaj etiketindeki numarayı biniş kartıyla birlikte bulun.
3. Havayolunun veya yer hizmetinin bagaj masasına gidin.
4. Property Irregularity Report, yani PIR oluşturun.
5. Çanta türü, marka, renk, ölçü, ayırt edici işaret ve teslim adresini doğru yazın.
6. PIR referansını, görevli şirketi ve takip ekranını kaydedin.
7. Eve veya otele teslimatın nasıl yapılacağını yazılı sorun.

PIR, bagajın varışta teslim edilmediğini güçlü biçimde kanıtlar. Ancak özellikle gider talebi için taşıyıcının çevrim içi veya yazılı şikâyet kanalına ayrıca bildirim yapmak en güvenli yoldur. Yalnız PIR açıp haftalarca beklemek, 21 günlük yazılı süre tartışmasına yol açabilir.

Gecikmiş bagaj ne zaman kayıp sayılır?

Montreal Sözleşmesi'nin 17(3). maddesine göre taşıyıcı kayıtlı bagajın kaybolduğunu kabul ederse veya bagaj varması gereken tarihten sonraki 21 günün sonunda ulaşmazsa yolcu kayba ilişkin haklarını kullanabilir. Bu, havayolunun 21 gün dolana kadar hiçbir şey yapmayacağı anlamına gelmez; izleme ve teslimat devam etmelidir.

Bagaj 22. günde bulunursa taşıyıcı teslim teklif edebilir. Daha önce yapılan zorunlu giderler kaybolmaz; kayıp olarak ödenen tutar ve sonradan teslim edilen eşyanın değeri arasında mahsup tartışması çıkabilir. Her ödemeyi ve teklifi yazılı kaydedin.

21 günlük süre nasıl işler?

Gecikmiş bagaj sonunda size teslim edildiğinde, gecikmeden doğan zarar için yazılı şikâyet en geç bagajın teslim edildiği tarihten itibaren 21 gün içinde yapılmalıdır. Bu süre “uçuş tarihinden 21 gün” değildir. Teslim fişindeki tarih ve saati saklayın.

Beklemek yerine talepleri aşamalı yönetin:

• Bagaj gelmediği gün PIR ve ilk yazılı bildirim;
• zorunlu alışveriş oldukça fatura kaydı;
• bagaj tesliminde teslim zamanı ve çantanın durumu;
• teslimden sonra nihai gider tablosu ve yazılı talep.

Taşıyıcı formunun otomatik teyidini indirin. Form kapanır veya ek kabul etmezse aynı süre içinde doğrulanabilir yazılı kanal kullanın. Ekran görüntüsü, gönderim e-postası ve dosya numarası bildirim tarihini kanıtlar.

Hangi alışveriş giderleri makuldür?

Amaç, bagaj gecikmeseydi yapmak zorunda kalmayacağınız gerekli harcamayı karşılamaktır. Otomatik günlük ödeme veya valizin her gecikme günü için sabit tutar yoktur.

Genellikle savunulabilir kalemler:

• temel iç çamaşırı ve günlük kıyafet;
• hava koşuluna uygun zorunlu giysi;
• temel kişisel bakım ürünü;
• bagajda olduğu kanıtlanan ve yerine konması gereken iş malzemesi;
• kiralanması makul spor veya bebek ekipmanı;
• teslimat için zorunlu ve makul ulaşım.

Riskli kalemler:

• lüks marka veya çok sayıda alternatif kıyafet;
• alkol, parfüm ve turistik alışveriş;
• bagajın ertesi sabah geleceği bilinirken uzun tatil için tam gardırop;
• fişsiz yuvarlak toplam;
• bagaja konması yasak veya kabinde taşınması gereken değerli eşya.

Yurt dışındaki tatilin ilk gününde kaybolan valiz ile eve dönüşte geciken valiz aynı ihtiyaç düzeyini doğurmayabilir. Evde yedek kıyafet bulunması, hiçbir zarar olmadığı anlamına gelmez; fakat zorunluluk ve tutar daha sıkı sorgulanabilir.

1.519 SDR ne demektir?

SDR, Uluslararası Para Fonu tarafından tanımlanan Özel Çekme Hakkı hesabıdır. Montreal Sözleşmesi'nin periyodik olarak gözden geçirilen bagaj sorumluluk sınırı 28 Aralık 2024 itibarıyla yolcu başına 1.519 SDR'dir.

Bu sayı:

• valiz başına değil, yolcu başına üst sınırdır;
• otomatik veya asgari ödeme değildir;
• gecikme gideri, kayıp bagaj ve hasarın aynı sorumluluk havuzunda değerlendirilmesine yol açabilir;
• ödeme tarihindeki uygun kurla yerel para birimine çevrilir;
• taşıyıcının kasıtlı veya pervasız davranışı gibi istisnai durumlar dışında sınır işlevi görür.

Yolcu gerçek zararını kanıtlamalıdır. Kayıp çantadaki iki yıllık telefon veya kullanılmış kıyafetler çoğu kez yeni ürün etiket fiyatıyla değil, yaş ve kullanım dikkate alınarak değerlendirilir. Satın alma faturası yoksa fotoğraf, kart ekstresi, ürün modeli ve makul ikinci el değeri birlikte sunulabilir.

Check-in sırasında bagajın daha yüksek değerini özel olarak beyan edip istenen ek ücreti ödediyseniz farklı üst sınır gündeme gelebilir. Sıradan “valizim değerliydi” beyanı, uçuş sonrasında bu işlemin yerine geçmez.

Uçuş tazminatı ile bagaj talebini karıştırmayın

EU261, UK261 ve SHY-YOLCU esas olarak uçuş gecikmesi, iptal, uçağa kabul edilmeme ve ilgili bakım haklarını düzenler. Bagaj gecikmesi ise Montreal Sözleşmesi ve taşıma kuralları altında ayrı değerlendirilir. Uçuş yönü ile işletici taşıyıcıyı SHY-YOLCU kapsam rehberinde test edin.

Örnek: İstanbul–Paris uçuşu teknik nedenle dört saat gecikti ve bagajınız iki gün sonra geldi. Uçuş kapsam şartlarını sağlıyorsa sabit tazminat ayrı; iki günlük zorunlu alışveriş faturaları ayrı talep edilir. 1.519 SDR sınırını “uçuş tazminatına ek sabit bagaj parası” gibi yazmayın.

SHGM'nin yolcu hakları sayfası, bagaj şikâyetlerinin SHY-YOLCU kapsamındaki idari değerlendirme dışında olduğunu açıklar. Bu nedenle bagaj dosyasını doğrudan ilgili havayolunun bagaj kanalından başlatın; SHGM ve tüketici başvuru yollarını talebin niteliğine göre ayrıca değerlendirin.

Aktarmalı uçuşta hangi havayoluna yazılır?

Tek bilette birden fazla taşıyıcı bulunabilir. Bagaj etiketi, son noktaya kadar check-in edilip edilmediğini ve taşıyıcı kodunu gösterir. Varışta PIR'ı son taşıyıcının veya onun yer hizmetinin masasında açmak pratik başlangıçtır.

Montreal Sözleşmesi, ardışık taşımalarda kayıtlı bagaj için ilk taşıyıcıya, son taşıyıcıya veya zararın oluştuğu bölümün taşıyıcısına karşı talep imkânı tanıyabilir. Havayolları kendi aralarında dosyayı aktarabilir; yolcuya yalnız “bizim uçuş kodumuz değil” denmesi her zaman yeterli değildir.

Codeshare'de bilet üzerindeki pazarlama koduna değil, her segmenti fiilen yapan şirkete ve bagajın en son görüldüğü noktaya bakın. PIR üzerinde yazan taşıyıcı ve takip sistemi kaydını değiştirmeden saklayın.

Aile bagajında yolcu başına sınır nasıl uygulanır?

Dört kişilik aile iki valizi ortak kullanmış olabilir. Sorumluluk sınırı valiz sayısından çok yolcu ve bagajın hangi yolcular adına check-in edildiğiyle ilişkilidir. Her bagaj etiketi, bilet ve içerik sahibini tabloya yazın.

Tek valizde başka yolcuların eşyası varsa bunu dürüstçe açıklayın. Taşıyıcı, yalnız etikette adı olan kişinin sınırını uygulamak isteyebilir; rezervasyon, birlikte check-in ve içerik kanıtları bu tartışmada önemlidir.

Bagaj teslim edildiğinde hemen kontrol edin

Kurye çantayı getirdiğinde teslim saatinin yazdığı belgeyi alın ve çantayı mümkünse görevlinin yanında inceleyin. Kilit kırık, fermuar açık veya eşya eksikse fotoğraf çekin ve hasarı teslim kaydına yazdırın. Gecikme talebine ek olarak hasar/eksiklik için yedi günlük yazılı süre gündeme gelebilir.

Bagaj eve bırakılmış fakat teslim zamanı sistemde yanlış görünüyorsa kurye mesajını, konum kaydını ve imzalı fişi kullanın. 21 günlük gecikme şikâyeti süresinin başlangıcı gerçek teslim tarihidir.

Havayoluna gönderilecek dosya

İyi düzenlenmiş talep şunları içerir:

• yolcu adı, PNR ve e-bilet numarası;
• uçuş tarihi, rota ve fiilî taşıyıcı;
• bagaj etiket numarası;
• PIR referansı;
• planlanan ve gerçek teslim zamanı;
• gün gün zorunlu gider tablosu;
• okunaklı faturalar ve ödeme kanıtı;
• kayıpta içerik envanteri, yaş ve değer kanıtı;
• banka bilgisi ve açık para talebi.

Faturaları para birimiyle yazın; taşıyıcının dönüştürmesini belirsiz bırakmayın. Farklı yolcuların giderlerini ayrı satırda gösterin. Tüm form metnini ve yüklenen ek listesini gönderimden önce PDF olarak saklayın. Genel dosya düzeni için başvuru formu ve belgeler rehberini kullanın.

Sık sorulan sorular

PIR açmak tek başına yeterli midir?

PIR çok önemli ilk kanıttır, ancak gecikme giderini taşıyıcıya yazılı olarak ve teslimden itibaren en geç 21 gün içinde ayrıca bildirmek en güvenli yoldur. Form teyidini saklayın.

Bagaj 21 gün sonra otomatik olarak kayıp mı sayılır?

Montreal Sözleşmesi, 21 gün içinde ulaşmayan bagaj için yolcuya kayıp haklarını kullanma imkânı verir. Havayolu daha önce yazılı olarak kaybı kabul ederse beklemek gerekmez.

Havayolu bana otomatik 1.519 SDR öder mi?

Hayır. 1.519 SDR yolcu başına sorumluluk üst sınırıdır. Gerçek ve kanıtlanmış zararınız, eşyanın yaşı, giderin zorunluluğu ve varsa önceki ödemeler değerlendirilir.

Eve dönüşte valiz gecikirse alışveriş yapabilir miyim?

Gerçekten ihtiyaç duyduğunuz makul ürünler talep edilebilir; ancak evde alternatiflerin bulunması zorunluluk değerlendirmesini etkileyebilir. Her alımın neden gerektiğini açıklayın.

Bagaj takibi için yaptığım telefon ve ulaşım giderleri istenir mi?

Gecikmenin doğrudan sonucu olan gerekli ve makul giderler talebe eklenebilir. Havayolunun ücretsiz kanal veya teslimat teklifini kullanmamanız hâlinde giderin zorunluluğunu açıklamanız gerekir.

Hem seyahat sigortasından hem havayolundan ödeme alabilir miyim?

Aynı zarar iki kez karşılanamaz. İki kanala da başvurabilirsiniz, fakat alınan ödeme ve muafiyetleri bildirin; sigortacının rücu hakkı ve poliçe şartlarını kontrol edin.

Bagaj davası için süre ne kadardır?

Montreal Sözleşmesi kapsamındaki tazminat davası, varıştan veya uçağın varması gereken tarihten ya da taşımanın durduğu tarihten itibaren iki yıl içinde açılmalıdır. Bu, 21 günlük yazılı bagaj bildirim süresinin yerine geçmez.

Resmî kaynaklar

• ICAO: Montreal Sözleşmesi tam metni
• ICAO: 28 Aralık 2024'ten geçerli 1.519 SDR sınırı
• SHGM: yolcu hakları ve bagaj kapsam açıklaması
• Avrupa Komisyonu: hava yolculuğunda bagaj hakları

Hukuki durum: 17 Eylül 2026. SDR karşılığı günlük değişir; ödeme hesabında ilgili tarihteki resmî dönüşümü ve taşıyıcının güncel bagaj formunu kontrol edin.