Grev nedeniyle uçuş aksadı: havayolu tazminat öder mi?

“Grev vardı” cümlesi dosyayı çözmez. Önce çalışan grubunu, işvereni, grevin zamanını, uçuşunuza etkisini ve havayolunun aldığı önlemleri belirleyin.

Grev türünü doğru kutuya yerleştirin

Uçuşu gerçekleştiren şirketi e-biletteki “operated by” satırından bulun. Pazarlayan havayolu veya bileti satan platform, grev yapan işveren olmayabilir.

Havayolunun kendi personel grevi neden farklıdır?

Avrupa Birliği Adalet Divanı C-28/20 kararında, havayolunun çalışan sendikasının çalışma koşulları ve ücret için yasal olarak düzenlediği grevin taşıyıcının normal faaliyetinin parçası olduğunu ve etkin kontrolünün tamamen dışında sayılamayacağını belirtti. Bu nedenle şirketin yalnız “grev olağanüstü koşuldur” demesi EU261 tazminatını reddetmek için yeterli değildir.

Bu yaklaşım her toplu eylemi otomatik olarak aynı sonuca bağlamaz. Grevin kaynağı kamu otoritesinin beklenmedik kararı, havalimanı kapanması veya dış sağlayıcı olabilir. Ayrıca güzergâhın EU261 kapsamına girmesi gerekir. Örneğin:

• Paris'ten İstanbul'a herhangi bir taşıyıcının uçuşu AB'den kalktığı için EU261 kapsam testini geçebilir;
• İstanbul'dan Paris'e Türk taşıyıcının uçuşu, yalnız varış noktası AB olduğu için EU261 kapsamına girmez; SHY-YOLCU ayrıca incelenir;
• İstanbul'dan Londra'ya uçuşta SHY-YOLCU yanında UK261'in taşıyıcı ve yön şartları değerlendirilir.

Kapsamı yön ve işleticiye göre doğrulamak için SHY-YOLCU kapsam rehberini kullanın.

ATC veya havalimanı grevi tazminatı tamamen kapatır mı?

Hayır. Dış grev, olağanüstü koşul savunmasını mümkün kılabilir; fakat taşıyıcının üç ayrı noktayı göstermesi gerekir:

1. Grevin sizin uçuşunuzun kalkışını, varışını veya kullanılacak hava sahasını gerçekten etkilediği;
2. gecikme ya da iptal ile grev arasında doğrudan bağ bulunduğu;
3. elindeki kaynaklarla alınabilecek tüm makul önlemlere rağmen sonuçtan kaçınılamadığı.

Ülkenin başka bölgesindeki kısa ATC eylemi, saatler sonra farklı rotada gerçekleşen uçuş için otomatik açıklama değildir. Benzer saatte aynı havalimanından uçan seferlerin yapılmış olması da tek başına havayolunun haksız olduğunu kanıtlamaz; slot, rota ve ekip koşulları değişebilir. Bu veriler yalnız daha ayrıntılı açıklama istemek için kullanılmalıdır.

Makul önlemler arasında grev önceden biliniyorsa programı uyarlama, yolcuyu başka taşıyıcıya aktarma, uygun alternatif meydanı kullanma ve yeterli yolcu iletişimi bulunabilir. Taşıyıcının iş modelini katlanılmaz fedakârlığa zorlayacak her seçeneği uygulaması beklenmez, fakat hiç seçenek araştırmadığını söylemesi de yeterli değildir.

SHY-YOLCU açısından grevli uçuş

SHY-YOLCU kapsamı, taşıyıcının Türk veya yabancı olmasına ve uçuş yönüne göre belirlenir. Yönetmelikte olağanüstü hâller; meteorolojik şartlar, doğal afet, güvenlik riski, beklenmeyen uçuş emniyeti eksiklikleri ve grev gibi olayları içerebilir. Ancak etiket, olayın uçuşla bağını ispat yükünü ortadan kaldırmaz.

10 Aralık 2024 değişikliği, teknik veya operasyonel nedenlerle son varışta üç saat ve üzeri gecikmeye sabit tazminat getirdi. Bir grevin bu hükümde “operasyonel neden” sayılıp sayılmayacağını yalnız çalışan grubuna bakarak kesinleştirmeyin. İptal, gecikme ve olağanüstü hâl hükümlerini somut neden ile birlikte okuyun; taşıyıcıdan gerekçeyi ayrıntılandırmasını isteyin.

SHY-YOLCU kapsamında tazminat doğarsa iç hat için 100 Euro, dış hat için mesafeye göre 250, 400 veya 600 Euro karşılığı gündeme gelebilir. Ödeme günündeki TCMB döviz satış kuru uygulanır.

İptal bildiriminin tarihi neden önemlidir?

Grev nedeniyle uçuş iptalinde yalnız grev türüne değil, yolcunun ne zaman ve hangi alternatifle bilgilendirildiğine de bakılır. EU261 ve SHY-YOLCU çerçevelerinde bildirim süreleri ile sunulan yeni uçuşun saatleri sabit tazminat değerlendirmesini etkileyebilir.

Şu kayıtları saklayın:

• ilk rezervasyon onayı;
• iptal bilgisinin size ulaştığı tarih ve saat;
• uygulama bildirim ekranı;
• önerilen alternatif uçuşun kalkış ve varış saatleri;
• seçtiğiniz iade veya yeni rota;
• çağrı merkezi görüşme numarası.

Havayolunun haftalar öncesinden grevi duyurması, yolcuyu zamanında bilgilendirdiğini tek başına göstermez. Size gönderilen mesajın zamanını kanıtlamak gerekir.

Bilet iadesi ile yeni rota arasında seçim

İptal edilen uygun uçuşta temel seçenekler genellikle şunlardır:

• kullanılmayan bilet bedelinin iadesi;
• mümkün olan en erken fırsatta son noktaya yeni rota;
• koltuk durumuna bağlı olarak yolcunun seçtiği daha sonraki tarihte ulaşım.

Seyahat amacınız ortadan kalktıysa iade uygun olabilir. Hâlâ varmanız gerekiyorsa, havayolunun yalnız kendi gelecek haftaki uçuşunu göstermesi “en erken fırsat” ölçütünü her zaman karşılamaz. Başka havayolu, tren veya uygun kara bağlantısı seçeneklerini yazılı sorun. Kendi biletinizi almadan önce taşıyıcıya makul çözüm fırsatı verin ve ekran görüntülerini saklayın. Gerekirse alternatif ulaşım masrafı rehberini izleyin.

İadeyi kabul etmek genellikle taşıyıcının sizi varış noktasına ulaştırma yükümlülüğünü sona erdirir. Hem tam iade hem aynı bilet için ücretsiz yeni rota talep etmeyin. Sabit tazminat ve bakım gideri ise ayrı koşullara bağlıdır.

Grev günlerinde bakım hakkı devam eder

Olağanüstü koşul kabul edilse bile bekleyen yolcu sahipsiz kalmaz. Gecikmenin süresi ve mesafeye göre havayolu makul ölçüde yemek ve içecek sağlamalıdır. Yeni uçuş ertesi güne kalıyorsa otel ve havalimanı transferi de gündeme gelir.

Kupon veya otel verilmezse önce yardım masası ve dijital kanallardan talep oluşturun. Sonra makul seçeneği kullanıp ayrıntılı fatura alın. Aile için iki oda gerekiyorsa oda dağılımını ve yolcu isimlerini kaydedin. Taksi zorunluysa gece saati, toplu taşıma yokluğu veya uzak otel gerekçesini not edin.

Sabit tazminat reddedilse bile bu giderleri ayrıca isteyin. Otel, yemek ve transfer rehberi hangi masrafın nasıl belgeleneceğini açıklar.

Kısmi grev ve asgari hizmet uçuşunuzu nasıl etkiler?

Bazı grevlerde bütün seferler durmaz; otorite asgari hizmet planı belirleyebilir veya taşıyıcı sınırlı program yayımlayabilir. Uçuşunuz listede görünürken sonradan iptal edilirse her duyurunun saatini saklayın. Taşıyıcının hangi seferleri koruduğu tek başına ayrımcılık kanıtı değildir; uçak konumu, slot, ekip ve bağlantılı yolcu sayısı farklı olabilir. Buna rağmen havayolu sizi güncel program hakkında zamanında bilgilendirmeli ve iptal sonrası en erken makul rotayı aramalıdır.

Bekleme listesindeki belirsiz bir koltuğu kesin çözüm gibi kabul etmeyin. Onaylı rezervasyon, kalkış havalimanı ve varış zamanı isteyin. Asgari hizmet kapsamında yapılan uçuşta yer varken günler sonrasına aktarılmışsanız, daha erken seçeneğin neden sunulmadığını yazılı sorun. İş, sağlık veya paket tur gerekçeniz yeni rotanın aciliyetini gösterir; fakat keyfî şekilde pahalı sınıf seçme hakkı vermez.

Beş gerçekçi senaryo

Havayolunun pilotları ücret için greve girdi

Berlin–Antalya uçuşu iptal edildi ve iki gün önce haber verildi. EU261 kapsamı vardır. Kendi personel grevi otomatik olağanüstü değildir; bildirim, sunulan rota ve sabit tazminat koşulları birlikte incelenir.

Fransız ATC grevi hava sahasını kapattı

İstanbul–Madrid uçuşu önemli bir rota kısıtı yüzünden altı saat gecikti. Taşıyıcı belirli ATC kararını ve makul alternatif olmadığını kanıtlarsa sabit tazminat çıkmayabilir. Yemek ve gerekiyorsa otel yükümlülüğü sürer.

Havalimanı güvenlik personeli iş bıraktı

Amsterdam'dan İstanbul'a uçuşta terminal erişimi durdu. Dış grev savunması güçlü olabilir. Buna rağmen iptalde iade veya yeni rota ve bekleme süresince bakım sunulmalıdır.

Yer hizmeti şirketi bagaj yüklemedi

Uçak yolcusuz bagaj nedeniyle gecikti veya bagajlar geride kaldı. Uçuş gecikmesi ile bagaj gecikmesi ayrı taleplerdir. Bagaj için PIR ve Montreal süreleri ayrıca işler.

Grev bahanesiyle sonraki günkü sefer de iptal edildi

İlk günkü dış grevin etkisi ertesi gün otomatik sürmez. Uçak ve ekip rotasyonunun nasıl bozulduğu, toparlanma planı ve alternatif kapasite incelenmelidir.

Kanıt paketi ve başvuru dili

Dosyanıza grev duyurusunun ekran görüntüsünü eklemek yararlıdır, fakat asıl ağırlık uçuşunuza ait belgelerdedir:

• PNR, e-bilet ve biniş kartı;
• iptal veya gecikme mesajı;
• bildirimin tam zamanı;
• yeni uçuş bilgisi ve son varış saati;
• havalimanındaki açıklamalar;
• teklif edilen iade veya rota;
• tüm makul gider faturaları.

Başvuruda “grev vardı ama tazminat istiyorum” demek yerine şunu sorun: Grevi yapan kurum kimdi, hangi karar bu uçuşu etkiledi, taşıyıcı hangi alternatifleri değerlendirdi ve neden daha erken rota sunulamadı? Sabit tazminat, bilet iadesi ve giderleri ayrı rakamlarla yazın. Uçuş tazminatı başvuru belgeleri sayfasındaki düzeni kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Pilot grevi her zaman tazminat hakkı verir mi?

Her zaman değil. EU261 kapsamında havayolunun kendi personelinin çalışma koşulları grevi çoğunlukla olağanüstü sayılmaz; yine de kapsam, bildirim, gecikme ve diğer şartlar sağlanmalıdır. Başka hukuk sistemlerinde değerlendirme farklı olabilir.

Hava trafik kontrolü grevinde hiçbir ödeme alamaz mıyım?

Sabit tazminat dış olay nedeniyle reddedilebilir, ancak havayolu grevin uçuşunuza etkisini ve makul önlemleri kanıtlamalıdır. İade, yeni rota, yemek, otel ve transfer hakları ayrıca devam eder.

Grev aylar önceden duyurulduysa olağanüstü sayılmaz mı?

Önceden bilinmesi, taşıyıcının önlem alma imkânını etkileyebilir; fakat tek başına bütün sonucu belirlemez. Grevi kimin yaptığı, kapsamı ve uygulanabilir alternatifler birlikte değerlendirilir.

İptal edilen uçuş için voucher kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. Para iadesi hakkınız varsa kupon genellikle açık ve bilinçli tercihinize bağlı olmalıdır. Kupon koşullarını, son kullanma tarihini ve kabulün diğer taleplere etkisini okuyun.

Başka havayolundan bilet aldıysam ücretini geri alabilir miyim?

Havayolu uygun ve zamanında yeni rota sunmadıysa makul alternatif bilet talebi mümkün olabilir. Önce çözüm isteyin, seçeneklerin ekran görüntüsünü ve yeni bilet faturasını saklayın.

Grev yüzünden bağlantıyı kaçırdım; hangi gecikme sayılır?

Tek rezervasyonda uygun hukuk sistemi çoğunlukla biletteki son varış gecikmesine bakar. Ayrı biletlerde ikinci uçuş kaybı otomatik olarak ilk taşıyıcının sabit tazminat hesabına eklenmez.

Seyahat sigortasına başvurmak havayolu talebini bitirir mi?

Hayır, fakat aynı zarar iki kez ödenmez. Sigortaya ve havayoluna yapılan ödemeleri açıkça bildirin; poliçe rücu ve belge şartlarını kontrol edin.

Resmî kaynaklar

• ABAD C-28/20: havayolunun kendi personel grevi
• Avrupa Komisyonu: 2024 yorum kılavuzu
• EU261 güncel metni
• SHGM: SHY-YOLCU
• SHGM: yolcu hakları bilgileri

Hukuki durum: 17 Eylül 2026. Grev ve uçuş programı bilgileri hızla değiştiği için seyahat gününde havayolu, havalimanı ve ilgili otoritenin resmî duyurularını kontrol edin.