Geciken veya iptal uçuşta otel, yemek ve transfer hakkı

SHY-YOLCU Madde 10, bekleme süresine göre somut hizmetleri düzenler. Havayolu bunları sağlamazsa önce hizmet talebinizi kaydedin, sonra zorunlu ve makul harcamaları ayrıntılı fişlerle belgelendirin.

SHY-YOLCU bakım tablosu

Bakımın ne zaman başladığı gecikmenin mesafe kategorisine göre Madde 7 ile birlikte okunur. İç hat ve 1.500 km veya daha kısa uçuşlarda iki saat, 1.500-3.500 km uçuşlarda üç saat, 3.500 km'den uzun uçuşlarda dört saatlik bekleme eşikleri önemlidir.

İptalde yolcu yeni rotayı bekliyorsa bakım, yalnız sabit bir saat tablosuna indirgenmez. Bekleme süresi, günün saati ve bir sonraki uçuşun ne zaman olduğu dikkate alınır.

Tazminat yoksa bakım da yok mu?

Hayır. Sabit tazminat taşıyıcının sorumluluk alanı, olay nedeni ve gecikme gibi koşullara bağlıdır. Bakım ise yolcu beklerken temel ihtiyaçların karşılanmasına yöneliktir.

Şiddetli kar nedeniyle havalimanı kapanabilir ve taşıyıcı sabit tazminat ödemeyebilir. Buna rağmen yolcu ertesi günkü uçuşa yönlendirildiyse yemek, uygun otel ve transfer gerekebilir. Aynı yaklaşım EU261 ve UK261 rehberlerinde de görülür: olağanüstü koşul bakım yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz.

Başvuruda şu cümleleri ayırın:

• “Madde 8 kapsamında sabit tazminat talep ediyorum.”
• “Madde 10 kapsamında sağlanmayan bakımın belgeli giderlerini talep ediyorum.”
• “Madde 9 kapsamında alternatif rota veya iade seçiyorum.”

Bir kalemin reddi diğer ikisini otomatik olarak düşürmez.

Yemek kuponu ne kadar olmalı?

Mevzuat her havalimanı için sabit TL veya Euro kupon tutarı vermez. Hizmetin bekleme süresine, günün saatine ve makul ihtiyaca uygun olması gerekir. Sabah 07.00'den gece 22.00'ye uzayan bekleme için tek küçük içecek kuponu yeterli olmayabilir.

Kupon yalnız belirli bir işletmede geçiyorsa ve o işletme kapalıysa ekran görüntüsü veya fotoğraf alın. Diyet, alerji, çocuk beslenmesi veya tıbbi ihtiyaç varsa personeli bilgilendirin ve makul alternatif isteyin.

Kendi harcamanızı yaparken:

• alkol yerine temel yiyecek ve alkolsüz içecek seçin;
• lüks restoran yerine havalimanı koşullarında makul seçenek kullanın;
• tarih, saat, işletme ve kalemleri gösteren ayrıntılı fiş alın;
• birden fazla yolcu için kimin harcamasını ödediğinizi not edin;
• dövizli harcamada kart ekstresini de saklayın.

Sadece kredi kartı toplamı, ne satın alındığını göstermediği için zayıf kanıttır.

Otel ne zaman gerekir?

Alternatif uçuş ertesi gün veya daha sonraki bir tarihteyse ve geceleme fiilen gerekiyorsa havayolu uygun konaklama sağlamalıdır. “Eviniz aynı şehirde” denilmesi her dosyada otomatik ret değildir. Eve dönmek makulse taşıyıcı ulaşımı önerebilir; çok uzak mesafe, gece ulaşımının olmaması, hareket kısıtlılığı veya sabah erken uçuş sonucu değiştirebilir.

Havayolu otel ayarlamazsa şu sırayı izleyin:

1. kontuar, çağrı merkezi, uygulama veya yazılı kanaldan otel isteyin;
2. cevap yoksa veya açık ret varsa kaydedin;
3. havalimanına makul uzaklıkta, olağan standartta bir otel seçin;
4. oda faturasında yolcu adı, tarih ve tutarı gösterin;
5. otele ve geri havalimanına ulaşım fişlerini saklayın;
6. yeni uçuş saatine uygun olmayan ek gece talebinden kaçının.

Beş yıldızlı lüks otel, minibar veya spa gibi kalemler zorunlu bakım sayılmayabilir. Ancak büyük aksama sırasında yalnız pahalı odalar kalmışsa rezervasyon ekranları makuliyetinizi gösterebilir.

Transfer hangi noktalar arasında karşılanır?

Madde 10, havalimanı ile otel veya uygun konaklama yeri arasındaki ulaşımı düzenler. Havayolu başka bir havalimanından uçuş verirse, alternatif limana ulaşım ayrıca Madde 9 ve somut rota yükümlülüğü kapsamında incelenebilir.

Örneğin İstanbul Havalimanı uçuşu iptal edilip yolcu ertesi sabah Sabiha Gökçen'den yönlendirildiyse yalnız otel servisi değil, yeni kalkış havalimanına ulaşımın kim tarafından sağlanacağı da yazılı netleştirilmelidir.

Taksi kullanmadan önce toplu taşıma, havayolu servisi ve gece saati seçeneklerini değerlendirin. Toplu taşıma yoksa, ailede küçük çocuk varsa veya hareket kısıtlılığı bulunuyorsa taksi daha makul olabilir. Başlangıç ve bitiş adresini gösteren fiş isteyin.

İletişim hakkı bugün nasıl uygulanır?

Yönetmelik iki telefon görüşmesi, faks veya e-posta hizmetinden söz eder. Günümüzde ücretsiz Wi-Fi, şarj erişimi veya makul iletişim masrafının karşılanması pratik karşılık olabilir. Ancak “havalimanında Wi-Fi vardı” demek, çalışmayan ağ veya yabancı telefon hattı sorununda her zaman yeterli değildir.

Otel, transfer, işveren, aile veya tur operatörüyle iletişim için yaptığınız zorunlu arama ve veri paketi giderlerini kaydedin. Yüksek roaming faturasında aksama ile ilgili kısmı ayırın.

Hareket kabiliyeti kısıtlı yolcular ve çocuklar

SHY-YOLCU, hareket kabiliyeti kısıtlı kişiler, refakatçileri ve tek başına seyahat eden çocukların ihtiyaçlarına özel ilgi gösterilmesini ister. Bu, sırada öncelik vermekten ibaret değildir. Uygun oda, erişilebilir transfer, ilaç veya yardımcı ekipman erişimi ve refakat düzeni somut ihtiyaca göre planlanmalıdır.

Yolcu önceden yardım talebi bildirdiyse rezervasyon kaydını saklayın. Aksama sırasında yeni ihtiyacı hemen bildirin. Taşıyıcının standart oteli erişilebilir değilse alternatif istediğinizi yazılı kaydedin.

Havayolu “kendiniz ayarlayın” derse

Bu talimatı ekran görüntüsü veya e-postayla saklayın. Harcama sınırı belirtilmişse bunun gerçek piyasa koşullarında yeterli olup olmadığını kontrol edin. Havayolu yanıt vermiyorsa hizmet talebi denemelerinizi belgeleyin.

Masraf tablosu hazırlayın:

Bu yapı, farklı para birimlerini ve yolcu sayısını açıklamayı kolaylaştırır.

Başka havalimanına inişte bakım ve ulaşım

Uçuş rezervasyondaki havalimanı yerine aynı şehir veya bölgeye hizmet veren başka bir limana yönlendirilirse işletici taşıyıcı, rezervasyon yapılan havalimanına veya yolcuyla kararlaştırılan yakın noktaya transfer masrafını karşılamak zorunda olabilir.

Örneğin uçuş Köln yerine Düsseldorf'a inerse yalnız teker koyma saati değil, yolcunun kararlaştırılan doğru noktaya ulaşma zamanı önem kazanabilir. Türkiye'de de IST-SAW veya bölgesel alternatifler için mesafe ve gece ulaşımı büyük maliyet yaratabilir.

Personelin “uçuş tamamlandı” demesi transfer sorununu bitirmez. Otobüs duyurusu, bilet, taksi ve varış zamanını kaydedin.

Paket tur ve kruvaziyer bağlantısı

Paket tur yolcusu bakım haklarını işletici taşıyıcıdan isteyebilir; tur organizatörü de konaklama, transfer veya turun kalan kısmı için ayrı sorumluluk taşıyabilir. Havalimanındaki otel masrafını kimin ödediğini ve paketteki kullanılmayan hizmeti ayırın.

Kruvaziyer, etkinlik veya ayrı tren bağlantısı kaçırıldığında bu dolaylı zarar her zaman sabit yolcu hakları kapsamında ödenmez. Seyahat sigortası, paket tur sözleşmesi veya taşıyıcının ek sorumluluğu ayrıca incelenir.

Bakım gideri başvurusu

Talebinizi şu sırayla yazın:

1. uçuş, PNR, yolcu ve işletici taşıyıcı;
2. aksamanın türü ve bekleme zaman çizelgesi;
3. havayolundan hangi bakımın ne zaman istendiği;
4. ne sağlandığı veya neden sağlanmadığı;
5. her giderin zorunluluğu ve makuliyeti;
6. fatura listesi ve toplam;
7. banka bilgisi;
8. sabit tazminat ve bilet talebinin ayrı olduğu notu.

Havayolunun ilk cevabı yalnız “olağanüstü koşul” diyorsa, gider talebinin ayrıca incelenmesini isteyin. Ret cevabının sabit tazminata mı, bakım masrafına mı ilişkin olduğunu netleştirin.

Büyük çaplı aksamada bakım yükümlülüğü kaybolmaz

Kar fırtınası, hava sahası kapanması veya sistem arızası binlerce yolcuyu etkilediğinde havayolu aynı gece herkes için oda bulamayabilir. Fiili imkânsızlık, yolcunun temel ihtiyacını yok etmez; taşıyıcının hangi alternatifleri aradığı ve yolcuya ne talimat verdiği önemlidir.

Otel bulunmadığında geceyi terminalde geçirmek zorunda kaldıysanız personelle temas denemelerini, doluluk ekranlarını ve taşıyıcının duyurusunu saklayın. Yakın bölgede yalnız daha yüksek fiyatlı oda kalmışsa birkaç karşılaştırmalı ekran görüntüsü harcamanın neden makul olduğunu gösterebilir. Güvenli olmayan veya erişilemeyen konaklamayı sırf en ucuz olduğu için seçmek zorunda değilsiniz.

Taşıyıcı daha sonra günlük sabit bir gider limiti ileri sürerse bu limitin size önceden bildirilip bildirilmediğini ve gerçek piyasa koşullarına uyup uymadığını sorun. Bakım talebinizde felaketin büyüklüğünü değil, sizin için hangi hizmetin gerekli olduğunu, ne istendiğini ve makul çözümün neden seçildiğini anlatın.

Çocuk, hareket kısıtlılığı veya tıbbi ihtiyaç bakım seçimini etkileyebilir. Üç kişilik aile için güvenli tek odanın fiyatı, yalnız yolcuya göre yüksek olabilir; tekerlekli sandalye kullanan yolcu erişilebilir transfer bulmak zorunda kalabilir. Bu ihtiyaçları rezervasyon notu, yardım talebi veya kısa bir açıklamayla belgeleyin. Lüks tercih ile zorunlu uygunluk arasındaki farkı göstermek, salt toplam tutardan daha ikna edicidir. Reçeteli ilaç veya özel beslenme giderinde ürünün neden gecikme sırasında gerekli olduğunu ve normal seyahat bütçesine dahil olmadığını açıklayın.

Sık sorulan sorular

Kötü hava nedeniyle gecikmede havayolu otel vermek zorunda mı?

Olağanüstü hava sabit tazminatı engelleyebilir, fakat geceleme gerekli olduğunda bakım ve otel yükümlülüğünü otomatik kaldırmaz. Somut kapsam ve bekleme düzeni incelenir.

Havayolu kupon vermediyse istediğim restoranda yiyebilir miyim?

Zorunlu ve makul harcama yapmalısınız. Havalimanı koşullarına uygun temel öğün ve içecek tercih edin, ayrıntılı fiş alın; lüks veya alkol giderleri reddedilebilir.

Evime gidip ertesi gün dönersem taksi iadesi alabilir miyim?

Eve dönüş makul bakım çözümü olabilir. Mesafe, saat, toplu taşıma ve taşıyıcının verdiği talimat önemlidir. Gidiş-dönüş fişlerini ve otel isteme girişiminizi saklayın.

Oteli kendim ayarlamadan önce izin almak zorunda mıyım?

Önce havayolundan hizmet isteyip cevap veya yanıtsızlığı belgelemek dosyayı güçlendirir. Acil durumda makul çözüm alabilirsiniz, fakat fiyat ve zorunluluğu kanıtlayın.

Yemek ve otel giderleri 400 Euro tazminatın içinden mi düşülür?

Hayır. Bakım gideri ile sabit tazminat farklı taleplerdir. Aynı fiil iki kez istenmemeli, fakat belgeli bakım sabit tutarın içinde varsayılmamalıdır.

Başka havalimanına indirildiysem transferi kim öder?

İşletici taşıyıcı rezervasyon yapılan havalimanına veya kararlaştırılan yakın noktaya transferi sağlamak veya masrafını karşılamak zorunda olabilir.

Sadece kart ekstresi yeterli mi?

Genellikle zayıftır. Ekstre ödeme toplamını gösterir, ne alındığını göstermez. Ayrıntılı fiş veya fatura, tarih-saat ve gider açıklamasını ekleyin.

Resmî kaynaklar

• SHGM: güncel SHY-YOLCU metni
• Your Europe: hava yolcu hakları
• UK CAA: gecikmede bakım hakkı
• UK CAA: iptalde bakım hakkı

Hukuki durum: 17 Eylül 2026. Her giderin zorunluluğunu, makuliyetini ve aksama ile bağını ayrı belgeleyin.