Nadzwyczajne okoliczności a odszkodowanie od LOT — pogoda, ATC i co dalej (2026)
„Odwołanie z powodu nadzwyczajnych okoliczności" — to najczęstszy powód, dla którego LOT odmawia wypłaty odszkodowania. Problem w tym, że pojęcie nadzwyczajnych okoliczności (art. 5 ust. 3 rozporządzenia EU 261/2004) jest wąskie, a Trybunał Sprawiedliwości UE od lat je zawęża. LOT zwalnia się z odszkodowania tylko wtedy, gdy przyczyna była naprawdę zewnętrzna, niemożliwa do uniknięcia — i to przewoźnik musi to udowodnić.
Bezpłatna weryfikacja
Sprawdź swoją sprawę w formularzu
Podaj trasę, datę i rodzaj zakłócenia. Zweryfikujemy, czy sprawa kwalifikuje się do roszczenia z EU 261/2004 lub UK261.
Jaki był problem z Twoim lotem?
Odzyskaj do 600 EUR za opóźniony lub odwołany lot.
Wybierz sytuację, która dotyczy Twojego lotu:
Krótka odpowiedź: ekstremalna pogoda i strajk kontrolerów ruchu — zwykle tak; awaria techniczna, strajk własnej załogi LOT, „względy operacyjne" — nie.
Co to są nadzwyczajne okoliczności
To zdarzenia, które nie wpisują się w normalne wykonywanie działalności przewoźnika i pozostają poza jego skuteczną kontrolą. Nawet jednak gdy takie zdarzenie wystąpi, LOT musi dodatkowo wykazać, że podjął wszelkie racjonalne środki, aby uniknąć odwołania lub dużego opóźnienia (np. przekierowanie, rezerwowy samolot). Dwie ważne zasady:
- Ciężar dowodu spoczywa na LOT-cie, nie na pasażerze. Ogólnik („przyczyny pogodowe") nie wystarczy — potrzebne są konkrety i dokumenty.
- Jeśli tylko część opóźnienia wynikała z nadzwyczajnej okoliczności, a reszta z winy przewoźnika, odszkodowanie może się należeć za pozostałą część.
Kiedy LOT SŁUSZNIE odmawia (okoliczności zewnętrzne)
| Sytuacja | Zwykle nadzwyczajna okoliczność? |
|---|---|
| Ekstremalna pogoda (huragan, erupcja wulkanu, gęsta mgła lub oblodzenie uniemożliwiające start) | Tak |
| Strajk kontrolerów ruchu lotniczego (PAŻP, Eurocontrol) | Tak |
| Zamknięcie przestrzeni powietrznej (decyzje polityczne, wojskowe, bezpieczeństwa) | Tak |
| Sabotaż, akt terrorystyczny, zagrożenie bezpieczeństwa | Tak |
| Uderzenie ptaka | Może — wyrok C-315/15 Pešková, ale LOT musi wykazać, że podjął rozsądne środki |
Nawet w tych sytuacjach warto zweryfikować, czy okoliczność faktycznie dotyczyła Twojego lotu (np. czy inne samoloty startowały) i czy LOT nie mógł zaproponować sensownej alternatywy.
Kiedy LOT NIE może się zasłonić (mimo że próbuje)
| Sytuacja | Nadzwyczajna okoliczność? | Orzecznictwo |
|---|---|---|
| Awaria techniczna samolotu | Nie | C-549/07 Wallentin-Hermann, C-257/14 van der Lans |
| Strajk własnej załogi LOT (piloci, personel pokładowy) | Nie | C-28/20 Airhelp v SAS |
| Opóźnienie rotacyjne (poprzedni lot tego samego samolotu się spóźnił) | Nie | ryzyko operacyjne przewoźnika |
| „Względy operacyjne", brak załogi, problem z paliwem | Nie | element normalnej działalności |
Jeśli odmowa LOT-u opiera się na którymś z tych powodów, masz mocną podstawę, żeby ją zakwestionować. Więcej: awaria techniczna LOT i strajk a odszkodowanie od LOT.
Pogoda — najczęstszy spór z LOT
Powołanie „warunków pogodowych" nie jest automatyczną wymówką:
- Pogoda musi realnie uniemożliwiać dany lot. Jeśli inne samoloty startowały z tego samego lotniska w podobnym czasie, argument LOT-u słabnie.
- LOT musiał podjąć rozsądne środki — np. odladzanie (deicing), przekierowanie, zmianę kolejności rejsów.
- Rutynowe zimowe utrudnienia (przewidywalne opady śniegu, standardowe oblodzenie) nie zawsze są nadzwyczajną okolicznością.
Warto pamiętać, że nawet przy prawdziwie ekstremalnej pogodzie (jak chmura pyłu wulkanicznego — wyrok C-12/11 McDonagh) obowiązek opieki nad pasażerem, czyli posiłki i nocleg, nie znika, choć samo odszkodowanie ryczałtowe może nie przysługiwać.
Strajk — kluczowe rozróżnienie
To, czy za strajk należy się odszkodowanie od LOT-u, zależy od tego, kto strajkuje:
- Kontrolerzy ruchu, obsługa lotniska, strajk zewnętrzny → zwykle nadzwyczajna okoliczność (poza kontrolą LOT-u).
- Własna załoga LOT-u (piloci, personel pokładowy) → nie jest nadzwyczajną okolicznością (wyrok C-28/20 Airhelp v SAS), więc odszkodowanie zwykle przysługuje.
Co zrobić, gdy LOT powołuje nadzwyczajne okoliczności
- Zażądaj konkretów i dowodów. Poproś o dokładną przyczynę (np. komunikat o strajku ATC, dane meteorologiczne) — ciężar dowodu jest po stronie LOT-u.
- Zbierz własne dowody. Zanotuj, czy inne loty się odbywały, zachowaj komunikaty LOT-u, karty pokładowe, zrzuty tablicy przylotów.
- Eskaluj, jeśli odmowa jest ogólnikowa. Jak to zrobić: co zrobić po odmowie odszkodowania (Rzecznik Praw Pasażerów przy ULC, następnie sąd).
- Pilnuj rocznego terminu przedawnienia.
Pełny katalog sytuacji z orzecznictwem TSUE znajdziesz w poradniku Nadzwyczajne okoliczności w EU 261/2004. Ogólny przewodnik po prawach pasażera LOT-u: LOT Polish Airlines — odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot.
ClaimWinger sprawdzi, czy odmowa LOT-u się broni
Ocena, czy dana okoliczność była naprawdę „nadzwyczajna", wymaga porównania z orzecznictwem i dokumentami. Możemy przeanalizować odpowiedź LOT-u, zebrać dowody i poprowadzić sprawę w modelu prowizji od wygranej — bez opłat z góry.
Sprawdź swoją sprawę w 2 minuty — ocena jest bezpłatna i bez zobowiązań.
FAQ — najczęstsze pytania
LOT odwołał lot z powodu mgły — czy słusznie odmówił odszkodowania?
Zależy. Jeśli mgła faktycznie uniemożliwiała start, a inne samoloty też nie latały, może to być nadzwyczajna okoliczność. Jeśli jednak inne rejsy się odbywały albo LOT nie podjął rozsądnych środków, odszkodowanie może się należeć.
Strajk odwołał mój lot LOT — dostanę odszkodowanie?
Jeśli strajkowała własna załoga LOT-u — zwykle tak (wyrok C-28/20). Jeśli strajkowali kontrolerzy ruchu lub obsługa lotniska (czynnik zewnętrzny) — zwykle nie.
Czy awaria techniczna to nadzwyczajna okoliczność?
Co do zasady nie. TSUE (C-549/07, C-257/14) uznał, że typowa usterka jest częścią normalnej działalności przewoźnika i nie zwalnia z odszkodowania.
Kto musi udowodnić nadzwyczajne okoliczności?
Przewoźnik. To LOT musi wykazać zarówno wystąpienie okoliczności, jak i to, że podjął wszelkie racjonalne środki, by uniknąć zakłócenia.
Dostanę część odszkodowania, jeśli tylko część opóźnienia wynikała z pogody?
Może tak być. Jeśli końcowe opóźnienie wynikało częściowo z okoliczności zewnętrznej, a częściowo z winy LOT-u, roszczenie może obejmować tę drugą część.
Źródła
- Rozporządzenie (WE) nr 261/2004, art. 5 ust. 3 — wyłączenie odszkodowania przy nadzwyczajnych okolicznościach
- Wyrok TSUE C-549/07 Wallentin-Hermann — awaria techniczna
- Wyrok TSUE C-257/14 van der Lans — usterka a normalna działalność
- Wyrok TSUE C-28/20 Airhelp przeciwko SAS — strajk własnej załogi
- Wyrok TSUE C-315/15 Pešková — uderzenie ptaka
- Wyrok TSUE C-12/11 McDonagh — pył wulkaniczny a obowiązek opieki
Stan prawny: lipiec 2026 r. Obowiązują dotychczasowe zasady rozporządzenia 261/2004 (próg 3 godzin, kwoty 250/400/600 €); uzgodniona w 2025/2026 r. rewizja nie weszła w życie. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.