LOT: odszkodowanie dla rodziny i grupy — jak się mnoży

Uprawnienie jest indywidualne, dlatego mnoży się przez liczbę osób

Rozporządzenie przypisuje odszkodowanie pasażerowi, a nie umowie przewozu ani rekordowi rezerwacyjnemu. Jedna rezerwacja na sześć nazwisk to sześć osobnych uprawnień o identycznej wartości — nie jedno uprawnienie do podziału. Kwota nie zależy też od ceny biletu: osoba, która kupiła najtańszą taryfę w promocji, i osoba, która zapłaciła pełną stawkę Business, dostają w tym samym paśmie tyle samo. Ma to praktyczne znaczenie właśnie przy rodzinach, bo bilety dziecięce bywają tańsze, a odszkodowanie tego nie odzwierciedla.

LOT jest przewoźnikiem unijnym z polską licencją, więc rozporządzenie obejmuje jego rejsy w obie strony: wylot z lotniska położonego na terytorium państwa członkowskiego na podstawie art. 3 ust. 1 lit. a, a przylot do Unii z kraju trzeciego na podstawie art. 3 ust. 1 lit. b, ponieważ przewoźnikiem obsługującym jest przewoźnik wspólnotowy. Dla powrotu z Ameryki Północnej albo z Azji oznacza to takie samo pokrycie jak dla wylotu z warszawskiego węzła — inaczej niż u linii spoza Unii. Pasmo odległości ustala się według miejsca docelowego całej podróży objętej jedną rezerwacją, a nie według odcinka, na którym coś się posypało (Folkerts, C-11/11). Próg trzech godzin dotyczy opóźnienia przylotu, nie startu (Sturgeon, C-402/07).

Mnożenie działa też w drugą stronę. Jeżeli LOT zapewnił zmianę planu podróży i ostatecznie dotarliście na miejsce z opóźnieniem mieszczącym się w widełkach z art. 7 ust. 2 — poniżej dwóch godzin do 1500 km, trzech godzin na trasach wewnątrzunijnych powyżej 1500 km oraz na pozostałych trasach 1500–3500 km, a czterech godzin na trasach poza Unię powyżej 3500 km — obniżka o połowę obejmuje każdego pasażera. Pięcioosobowa grupa z kierunku dalekiego zasięgu nie otrzyma wtedy 3000 EUR, lecz 5 × 300 EUR, czyli 1500 EUR.

Ile wychodzi przy różnej liczbie pasażerów

Rozpiętość oferty przewoźnika narodowego — od krótkich rejsów z portów regionalnych po dalekie trasy Dreamlinerami — pozwala trafić do każdego z tych trzech pasm, i to jest realna różnica w porównaniu z przewoźnikami niskokosztowymi, u których najwyższa stawka praktycznie nie występuje. Krótkie trasy krajowe i europejskie do 1500 km mieszczą się w 250 EUR. Powyżej tego progu obowiązuje 400 EUR, a wewnątrz Unii jest to już stawka maksymalna, niezależnie od liczby kilometrów. Pasmo 600 EUR otwiera się wyłącznie na kierunkach poza Unię powyżej 3500 km, czyli w praktyce na połączeniach dalekiego zasięgu do Ameryki Północnej i Azji; jak przypisać konkretną podróż do pasma, rozkłada krok po kroku poradnik o tym, ile odszkodowania płaci LOT. Dlatego jedno zakłócenie na kierunku pozaunijnym powyżej 3500 km przy sześcioosobowej grupie daje roszczenie warte 3600 EUR, a to samo zakłócenie na trasie wewnątrzunijnej — 2400 EUR.

Dzieci i niemowlęta w składzie rezerwacji

Dziecko, dla którego wykupiono bilet i osobne miejsce, jest pełnoprawnym pasażerem i ma własne roszczenie w pełnej wysokości pasma. Nie ma znaczenia jego wiek ani zniżka w taryfie. Inaczej wygląda sytuacja niemowlęcia lecącego na kolanach opiekuna, bez przydzielonego miejsca, najczęściej za opłatę manipulacyjną lub procent taryfy: przewoźnicy z reguły odmawiają wtedy odrębnego odszkodowania ryczałtowego i powołują się na art. 3 ust. 3. Warto jednak wiedzieć, co ten przepis rzeczywiście wyłącza. Obejmuje on wyłącznie przewóz bezpłatny oraz przewóz na taryfie zniżkowej niedostępnej publicznie — nie każdą taryfę obniżoną i nie brak przydzielonego miejsca, bo takiego warunku w rozporządzeniu nie ma. Spór o niemowlę sprowadza się więc do tego jednego pytania: czy opłata za dziecko na kolanach była realną ceną z taryfy dostępnej każdemu pasażerowi z dzieckiem. Kwestia nie jest rozstrzygnięta jednolicie, a odmowa oparta wyłącznie na wieku dziecka nie ma oparcia w przepisie. Jeżeli chcesz uniknąć tej niepewności, najprościej wykupić najmłodszemu uczestnikowi podróży osobne miejsce już na etapie rezerwacji.

Roszczenie małoletniego należy do niego, a nie do rodzica — rodzic tylko nim rozporządza jako przedstawiciel ustawowy. W piśmie do przewoźnika wskaż więc dziecko jako pasażera i siebie jako osobę działającą w jego imieniu, a nie zgłaszaj kilku kwot pod jednym swoim nazwiskiem. Przy podróży z dziadkami, opiekunem czy w składzie rekonstruowanej rodziny może być potrzebny dokument potwierdzający umocowanie.

Przy liczeniu osób nie ma też znaczenia, czym opłacono miejsce: fotel wykupiony za punkty z programu Miles & More wchodzi do sumy dokładnie tak samo jak bilet gotówkowy. Uważaj natomiast na sytuację odwrotną, częstą przy większych składach — jedną podróż rozbitą na dwa numery rezerwacji. Formalnie są to wtedy dwie umowy przewozu i przewoźnik potrafi rozpatrzyć je jako dwie niezależne sprawy, choć wszyscy siedzieli w tym samym samolocie. W każdym zgłoszeniu podaj więc oba numery, datę rejsu i faktyczną godzinę przylotu, żeby od początku było widać, że chodzi o jedno zdarzenie i jedną podstawę faktyczną.

Jedno pismo dla całej rezerwacji

Najczęstszy błąd przy roszczeniach rodzinnych to wysłanie tylu wniosków, ilu jest pasażerów. Każdy wniosek dostaje wtedy własny numer zgłoszenia, a osobne numery mogą zostać rozpatrzone rozbieżnie — i trudniej powołać się na to, że wszystkich łączy jedna, identyczna podstawa faktyczna. Skuteczniej działa jedno zgłoszenie oparte na numerze rezerwacji, do którego dołączasz imienną listę pasażerów z numerami ich biletów i wskazujesz jeden rachunek bankowy dla całego składu — resztę treści pisma prowadzi poradnik o reklamacji do LOT-u. Zaznacz wyraźnie, czy oczekujesz przelewu łącznej sumy, czy osobnych przelewów za każdego pasażera.

Dwie rzeczy warto dopisać od razu. Pierwsza: formę wypłaty reguluje art. 7 ust. 3, a nie art. 8 — bony podróżne i inne usługi wchodzą w grę wyłącznie za pisemną zgodą pasażera, i tej zgody nie udziela się za innych dorosłych w rezerwacji. Druga: w Polsce roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się co do zasady po roku od dnia wykonania przewozu, a jeżeli przewóz nie został wykonany — od dnia, w którym miał być wykonany (art. 778 Kodeksu cywilnego). Przy podróży całą rodziną warto pilnować tej daty z góry, zamiast liczyć na to, że przewoźnik przypomni o niej sam.

Gdy część pasażerów dostaje przelew, a część nie

Zdarza się, że po zgłoszeniu na rachunek wpływa kwota za trzy osoby z pięciu. Nie interpretuj tego jako częściowego uznania sprawy „w ramach ugody” — przy jednej rezerwacji, jednym rejsie i jednym opóźnieniu przylotu podstawa faktyczna jest identyczna dla każdego pasażera, a przelew za część składu dowodzi, że przewoźnik uznał zdarzenie za objęte odszkodowaniem. To najsilniejszy argument, jaki możesz mieć.

Odpisz na ten sam numer zgłoszenia, wymień pasażerów, za których nie zapłacono, przypomnij daty i kwoty już zaksięgowanych przelewów i poproś o wskazanie powodu różnicy. Jeżeli odpowiedź nie nadchodzi albo jest ogólnikowa, kolejnym krokiem jest eskalacja opisana w poradniku o odmowie odszkodowania przez LOT. Nie zaczynaj sprawy od zera nowym wnioskiem — utracisz najlepszy materiał dowodowy, jakim jest niekonsekwencja przewoźnika w obrębie jednej rezerwacji.

Rezerwacja grupowa przez biuro lub pośrednika

Przy wycieczce, wyjeździe firmowym czy grupie sportowej rezerwację zwykle trzyma biuro podróży, agent korporacyjny lub internetowy pośrednik. Rozdziel obowiązek od kanału płatności. Zwrot należności i zorganizowanie zmiany planu podróży to obowiązki przewoźnika obsługującego — adresują je do niego art. 5 ust. 1 lit. a i art. 8, a nie do sprzedawcy biletu. Technicznie jednak pieniądze wracają zwykle tą samą drogą, którą przyszły, czyli przez podmiot, który wystawił bilety, dlatego przy rezerwacji zbiorowej zgłoszenie warto skierować równolegle do przewoźnika i do sprzedawcy. Odszkodowanie z art. 7 kierujesz do przewoźnika faktycznie wykonującego rejs, bo to jego obciążają obowiązki z rozporządzenia (Wirth, C-532/17). Przydaje się też potwierdzenie od organizatora wyjazdu, że wszystkie nazwiska z listy podróżowały tym samym rejsem: gdy bilety wystawiono w kilku transzach, przewoźnik nie zawsze widzi grupę jako jedną całość.

Jeśli grupa jechała na imprezę turystyczną, dochodzi drugi, niezależny reżim odpowiedzialności organizatora, który sumuje się z rozporządzeniem. Sam bagaż to jeszcze inna sprawa: rozlicza się go według Konwencji montrealskiej, z limitem liczonym na pasażera i własnymi terminami zgłoszenia, a nie kwotami 250, 400 czy 600 EUR — zasady zebrał poradnik o zagubionym bagażu w LOT.

Opieka na osobę i koszt obsługi dużego roszczenia

Opieka z art. 9 — posiłki, napoje, kontakt, a przy konieczności nocowania hotel i transport — także przysługuje każdemu pasażerowi indywidualnie, więc przy pięcioosobowym składzie mówimy o pięciu posiłkach i realnie o więcej niż jednym pokoju; zasady i sposób odzyskania wydatków opisuje poradnik o opiece LOT-u na lotnisku.

Na koniec rzecz, o której warto pomyśleć przed podpisaniem umowy z firmą odszkodowawczą. Prowizja jest procentowa, więc rośnie proporcjonalnie do liczby pasażerów, a nakład pracy nie: jedna rezerwacja, jeden rejs, jeden zestaw dowodów. Przy pięcioosobowym składzie z kierunku dalekiego zasięgu, gdzie roszczenie sięga 3000 EUR, prowizja rzędu trzydziestu procent zabiera około 900 EUR — więcej niż całe odszkodowanie jednego pasażera. Bywa to uzasadnione, gdy sprawa idzie do sądu albo przewoźnik twardo odmawia, ale przy zwykłym, dobrze udokumentowanym opóźnieniu przylotu warto najpierw spróbować samodzielnie, bo dowody i tak są jedne dla całej rezerwacji.

FAQ — najczęstsze pytania

Czy odszkodowanie dzieli się na rezerwację, czy mnoży przez pasażerów?

Mnoży się. Uprawnienie z art. 7 przysługuje pasażerowi, więc liczysz stawkę pasma tyle razy, ile osób podróżowało z własnym miejscem. Numer rezerwacji służy tylko do identyfikacji podróży, nie limituje wysokości roszczenia.

Czy dziecko dostaje tyle samo co dorosły?

Tak, jeżeli miało wykupiony bilet i przydzielone miejsce. Stawka nie zależy od ceny biletu ani od wieku, więc tańszy bilet dziecięcy nie zmniejsza kwoty. Roszczenie należy do dziecka, a rodzic występuje jako jego przedstawiciel ustawowy.

Czy niemowlę lecące na kolanach ma własne odszkodowanie?

Przewoźnicy z reguły odmawiają, powołując się na art. 3 ust. 3. Ten przepis wyłącza jednak tylko przewóz bezpłatny albo przewóz na taryfie zniżkowej niedostępnej publicznie, a nie każdą taryfę obniżoną, i nie uzależnia niczego od przydzielenia osobnego miejsca. Kwestia nie jest rozstrzygnięta jednolicie, więc jeśli chcesz mieć pewność, wykup dziecku osobne miejsce. Posiłki, napoje i nocleg przewoźnik w praktyce zapewnia całej rodzinie razem z dzieckiem wpisanym do rezerwacji.

Czy trzeba składać osobny wniosek za każdą osobę z rezerwacji?

Nie i lepiej tego nie robić. Jedno pismo z numerem rezerwacji i imienną listą pasażerów utrzymuje sprawę w jednym numerze zgłoszenia i utrudnia przewoźnikowi rozpatrzenie części osób inaczej niż pozostałych.

Grupa dziesięciu osób leci trasą wewnątrz Unii ponad 1500 km — to 6000 EUR?

Nie. Wewnątrz Unii najwyższą stawką jest 400 EUR, bez względu na to, jak długa jest trasa, więc wychodzi 4000 EUR. Sześć tysięcy euro przy dziesięciu osobach dotyczyłoby wyłącznie kierunku poza Unią powyżej 3500 km, czyli podróży do Ameryki Północnej albo Azji.

Powiązane poradniki

• Opóźniony lot LOT-u a odszkodowanie
• Odwołany lot LOT-u: odszkodowanie i zwrot
• Ile odszkodowania od LOT-u — 250, 400 czy 600 EUR
• Loty LOT-u z USA do Polski a odszkodowanie
• Reklamacja i wniosek o odszkodowanie do LOT-u
• Bilet nagrodowy Miles & More a odszkodowanie
• Downgrade w LOT — zwrot części ceny odcinka
• Opieka LOT-u: hotel, posiłki i transport
• Zagubiony bagaż w LOT — odszkodowanie

Źródła

• Rozporządzenie (WE) nr 261/2004, EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32004R0261
• Urząd Lotnictwa Cywilnego, prawa pasażera: https://www.ulc.gov.pl/pl/prawa-pasazera
• Komisja Europejska, prawa pasażerów lotniczych: https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/passenger-rights/air_en
• Kodeks cywilny, art. 778: https://isap.sejm.gov.pl/
• Dyrektywa (UE) 2015/2302 o imprezach turystycznych: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2015/2302
• Konwencja montrealska 1999 (ICAO): https://www.icao.int/secretariat/legal/List%20of%20Parties/Mtl99_EN.pdf

Poradnik przedstawia stan prawny na 2026 rok i ma charakter informacyjny, nie stanowi porady prawnej; zapowiadana na 2026 rok reforma rozporządzenia 261/2004 jest projektem i nie obowiązuje.