Türkiye-İngiltere uçuşunda UK261: hangi yönde tazminat var?

UK261, AB'den ayrılma sonrasında Birleşik Krallık hukukunda sürdürülen yolcu koruma sistemidir. Tutarları Euro değil sterlin cinsindedir ve bazı uzun mesafe eşikleri EU261'den farklı ifade edilir. Başvuruya başlamadan önce yönü, uçuşu gerçekten yapan şirketi ve rezervasyonun tek bilet olup olmadığını belirleyin.

Yön ve taşıyıcı tablosu

“Bilet BA kodlu” veya “bileti İngiliz sitesinden aldım” sonucu değiştirmez. Uçuşu gerçekleştiren taşıyıcı, yani e-biletteki “operated by” şirketi esastır. Codeshare durumunda pazarlayan şirket ile uçağı işleten şirket farklı olabilir.

İngiltere'den Türkiye'ye uçuşlar

Londra Heathrow, Gatwick, Stansted, Luton, Manchester, Birmingham, Edinburgh veya Birleşik Krallık'taki başka bir havalimanından kalkan uçuşta UK261 taşıyıcının milliyetine bakmaksızın uygulanabilir. Bu nedenle Londra-İstanbul uçuşunu Turkish Airlines, Pegasus veya British Airways'in gerçekleştirmesi kapsam testinin ilk aşamasını değiştirmez.

Gecikmede son varışa üç saatten fazla geç ulaşma, iptalde bildirim zamanı ve sunulan alternatif, istem dışı uçağa kabul edilmeme ve alt sınıfa yerleştirme ayrı haklar doğurabilir. Olağanüstü koşul sabit tazminatı engelleyebilir fakat bakım, iade veya yeniden yönlendirme haklarını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Türk menşeli taşıyıcının Birleşik Krallık'tan Türkiye'ye uçuşu, SHY-YOLCU'nun Türk taşıyıcının Türkiye'deki havalimanına yaptığı uçuşlara ilişkin kapsamına da girebilir. Aynı olay için iki tam sabit ödeme varsaymayın; hangi düzenleme altında ne talep edildiğini açıkça belirtin.

Türkiye'den İngiltere'ye dönüşler

Türkiye çıkışlı uçuşlarda UK261 daha seçicidir. UK Civil Aviation Authority, Birleşik Krallık'a gelen uçuşların UK veya AB taşıyıcısı tarafından gerçekleştirilmesini arar. Dolayısıyla İstanbul-Londra uçuşunu British Airways yapıyorsa UK261 kapsamı mümkündür. Aynı uçuşu Turkish Airlines yapıyorsa UK261 kapsamı sırf varış noktası Londra olduğu için oluşmaz.

Türkiye'den kalkan uçuş yabancı taşıyıcı tarafından gerçekleştirildiğinde SHY-YOLCU kapsamı ayrıca gündeme gelir. Bu nedenle “UK261 yoksa hiçbir hakkım yok” sonucu da yanlıştır. Teknik veya operasyonel nedenle son varışta üç saat gecikme, iptal, kabul edilmeme ve bakım hakları Türk yönetmeliğine göre incelenebilir.

Tek rezervasyonda İstanbul-Frankfurt-Londra gibi bir seyahat daha karmaşıktır. İlk ve ikinci segmentin işleticilerini, aksamanın meydana geldiği bacağı ve son varış gecikmesini yazın. Bir segmenti Türk, diğerini AB veya UK taşıyıcısı gerçekleştirebilir.

UK261 tazminat tutarları

UK CAA'nın güncel yolcu rehberinde gecikme tazminatı şu sabit tutarlarla açıklanır:

Türkiye-Birleşik Krallık doğrudan uçuşlarının çoğu mesafe hesabında orta kategoriye yaklaşır veya girer; ancak şehir çiftini büyük çember yöntemiyle somut olarak hesaplayın. Bağlantılı tek rezervasyonda ilk kalkış ile son varış arasındaki mesafe ve yolculuğun hukuki kapsamı ayrıca değerlendirilir.

Tutar bilet fiyatına bağlı değildir. Bir ailede her ücretli ve kapsam koşullarını karşılayan yolcu için ayrı değerlendirme yapılır. Ücretsiz seyahat eden bebek, halka açık olmayan personel bileti veya farklı koşullu bilet için otomatik sonuç vermeyin.

Gecikmede iki farklı saat eşiği

Üç saat, sabit tazminat bakımından son varış gecikmesinin ana eşiğidir. Ancak bakım hakkı daha erken başlayabilir. UK CAA, planlanan kalkışa göre:

• 1.500 km'den kısa uçuşlarda iki saat;
• 1.500-3.500 km uçuşlarda üç saat;
• 3.500 km'den uzun uçuşlarda dört saat

bekleme sonrasında yiyecek, içecek ve iletişim gibi bakımı açıklar. Geceleme gerekiyorsa otel ve otel-havalimanı ulaşımı da gündeme gelir. Taşıyıcı hizmet vermezse makul giderleri kendiniz karşılayıp ayrıntılı fişlerle istemek mümkün olabilir.

Beş saat veya daha uzun gecikmede yolculuk etmekten vazgeçerek kullanılmayan uçuşların iadesini seçebilirsiniz. Bağlantılı seyahatin artık anlamı kalmadıysa tamamlanmış bölüm ve ilk kalkış noktasına dönüş de önem kazanır. İadeyi seçmek, yolculuğa devam etmekle aynı karar değildir; uçuşu yine kullanmak istiyorsanız aceleyle “refund” düğmesine basmayın.

İptalde 14 gün yalnızca ilk adımdır

İptal bildirimi 14 günden daha önce geldiyse UK261 sabit tazminatı çoğu durumda doğmaz, fakat bilet iadesi veya alternatif uçuş seçimi devam eder. Bildirim 14 gün içinde geldiyse yine otomatik ödeme yoktur. Şunlar birlikte incelenir:

• ilk bildirimin yolcuya ulaştığı tarih ve saat;
• alternatif uçuşun ne kadar erken kalktığı;
• yeni uçuşun son varışa ne kadar geç ulaştığı;
• iptalin gerçek nedeni;
• taşıyıcının makul tedbirleri alıp almadığı.

Yedi ila 14 gün ve yedi günden az bildirim için alternatif uçuş saatleri farklı toleranslara sahiptir. Taşıyıcının “size alternatif sunduk” demesi tek başına tazminatı kaldırmaz.

Hangi nedenler tazminatı engelleyebilir?

Şiddetli hava olayı, dışsal hava trafik kontrolü kısıtlaması, güvenlik riski veya havalimanı personelinin dış grevi olağanüstü koşul oluşturabilir. Buna karşılık normal faaliyet sırasında ortaya çıkan sıradan teknik arıza, planlama eksikliği veya taşıyıcının kendi operasyonunda kalan sorunlar otomatik savunma değildir.

İki aşamalı kanıt isteyin:

1. Belirtilen olay somut uçuşu gerçekten etkiledi mi?
2. Taşıyıcı gecikme veya iptali önlemek için makul tedbirleri aldı mı?

Genel hava durumu ekranı veya “operational reasons” ibaresi iki soruyu da cevaplamaz. Uçak rotasyonu, önceki bacak, NOTAM, slot kararı ve ekip planlaması gibi olay zinciri önemlidir.

Tek rezervasyon ve ayrı bilet farkı

Londra-İstanbul-Antalya seyahati tek rezervasyondaysa ilk gecikmenin son noktaya etkisi değerlendirilebilir. Havayolu bağlantıyı yeniden düzenlemek ve bekleme sırasında bakım sağlamak zorunda kalabilir. İki ayrı bilette ise ikinci uçuşu kaçırmanın riski çoğu zaman yolcuya kalır; ilk uçuş için doğan haklar korunur, fakat ikinci taşıyıcıya ait yeni bilet otomatik olarak ilk taşıyıcının borcu sayılmaz.

OTA'nın “self-transfer guarantee” ürünü varsa bu düzenleyici haktan ayrı bir sözleşme vaadidir. Garanti koşullarını, bildirim süresini ve satın alma belgesini saklayın.

Tek rezervasyondaki kaçırılan bağlantı rehberi son varış hesabını daha ayrıntılı açıklar.

Başvuru yolu

Önce işletici taşıyıcının resmî formuna başvurun. Başvuruda “UK261” yazmak tek başına yeterli değildir; olay örgüsünü ölçülebilir biçimde kurun:

• uçuş numarası, tarih, kalkış ve varış;
• işletici taşıyıcı;
• PNR ve bilet numarası;
• planlanan ve gerçek son varış;
• iptalde ilk bildirim zamanı;
• yeni rota ve bakım teklifleri;
• talep edilen sabit tutar ve giderler;
• önceki ödeme veya kuponlar.

Taşıyıcı UK CAA tarafından onaylanmış bir ADR kuruluşuna üyeyse nihai ret veya sekiz haftalık yanıtsızlık sonrasında ADR yolu kullanılabilir. Üye değilse CAA'nın Passenger Advice and Complaints Team kanalı gündeme gelebilir. SHY-YOLCU talebi için ise önce havayolu, ardından koşulları varsa SHGM yolu ayrı yürütülür.

Üç örnek

Londra-İstanbul, Pegasus, son varış 3 saat 25 dakika geç: UK kalkışı nedeniyle UK261 incelenir. Teknik veya operasyonel neden varsa sabit tutar mümkün olabilir. Türk taşıyıcı ve Türkiye varışı nedeniyle SHY-YOLCU da ayrıca değerlendirilir.

İstanbul-Londra, Turkish Airlines, 4 saat gecikme: Uçuş Türkiye'den kalksa da işletici UK veya AB taşıyıcısı olmadığı için UK261 otomatik olarak uygulanmaz. SHY-YOLCU kapsamında teknik/operasyonel gecikme ve bakım hakları incelenir.

Antalya-Londra, British Airways, iptal: Türkiye çıkışı nedeniyle SHY-YOLCU; UK taşıyıcısının UK'ye gelişi nedeniyle UK261 kapsamı gündeme gelebilir. Bildirim zamanı, alternatif rota ve iptal nedeni ayrı test edilir.

Taşıyıcının statüsünü uçuş kodundan çıkarmayın

Birleşik Krallık kapsam testinde “İngiliz uçuş numarası” ile “UK taşıyıcısı” aynı şey değildir. British Airways kodlu bir segmenti codeshare ortağı, franchise şirketi veya wet lease operatörü gerçekleştirebilir. Tersi biçimde yabancı kod taşıyan uçuşun işletici şirketi UK veya AB lisanslı olabilir. E-bilet, rezervasyon onayı ve havalimanında verilen yeni biniş kartını birlikte okuyun.

Bağlantıda her bacak için şirket statüsünü ayrı doğrulayın. İstanbul-Amsterdam-Londra tek biletinde ilk uçuşu Türk, ikinci uçuşu AB taşıyıcısı gerçekleştirebilir. Hangi bacağın aksadığı, yolculuğun UK'ye gelen uçuş olarak nasıl nitelendiği ve tek rezervasyonun kapsamı dosyayı değiştirebilir. Başvuruda yalnız “uçuşum Londra'ya gidiyordu” demek yerine işletici şirketlerin tam ticari adlarını ve her segmenti yazın.

Bir şirketin aynı havayolu grubunda bulunması da statüleri birleştirmez. Marka, sadakat programı veya ortak satış kanalı yerine işletme ruhsatına sahip tüzel kişi esastır.

Örneğin Antalya-Londra uçuşunu Türkiye lisanslı bir şirket gerçekleştiriyorsa kalkış Türkiye'de olduğu için UK261 otomatik uygulanmaz; aynı rotayı UK lisanslı bir taşıyıcı işletiyorsa varış yönündeki koruma doğabilir. Londra-Antalya yönünde ise taşıyıcının ülkesi fark etmeksizin UK kalkışı kapsamı kurabilir. Yine de kapsam dışı kalan Türkiye çıkışında SHY-YOLCU'yu ayrıca değerlendirin. Bir sistemin uygulanmaması, yolcunun diğer sistemde hiçbir hakkı olmadığı anlamına gelmez.

Sık sorulan sorular

Türkiye'den İngiltere'ye Turkish Airlines uçuşunda UK261 geçerli mi?

Kural olarak yalnızca UK'ye varış yeterli değildir; gelen uçuşun UK veya AB taşıyıcısı tarafından gerçekleştirilmesi gerekir. Turkish Airlines uçuşunda SHY-YOLCU ayrıca incelenir.

İngiltere'den Türkiye'ye Pegasus uçuşu UK261 kapsamında mı?

Evet, Birleşik Krallık'tan kalkış nedeniyle taşıyıcının ülkesinden bağımsız olarak UK261 kapsamı oluşabilir.

UK261 tazminatı Euro mu sterlin mi ödenir?

UK CAA güncel tutarları £220, £350, £260 ve £520 olarak açıklar. Hangi tutarın uygulanacağı mesafe ve uzun uçuşlarda gecikme süresine bağlıdır.

Beş saat bekledikten sonra hem iade alıp hem uçabilir miyim?

İade, yolculuktan vazgeçme seçimidir. Uçuşu kullanmaya devam etmek istiyorsanız kullanılmayan bilet iadesini seçmeden önce sonucu kontrol edin. Sabit tazminat ise ayrı şartlara bağlıdır.

Kötü hava varsa otel hakkım biter mi?

Hayır. Olağanüstü koşul sabit tazminatı engelleyebilse de bakım ve alternatif ulaşım yükümlülükleri çoğu durumda devam eder.

Codeshare biletinde hangi havayoluna başvurmalıyım?

Önce aksayan uçuşu gerçekten gerçekleştiren taşıyıcıyı belirleyin. Pazarlama kodu veya bileti satan şirket tek başına sorumluyu göstermez.

UK261 ve SHY-YOLCU ödemeleri birlikte alınabilir mi?

İki sistem aynı uçuşta gündeme gelebilir, fakat aynı zarar için iki tam sabit tazminat otomatik olarak birikmez. Alınan ödemeleri açıklayın ve her talebin hukuki temelini ayırın.

Resmî kaynaklar

• UK CAA: uçuş gecikmeleri
• UK CAA: uçuş iptalleri
• UK CAA: tazminat uygunluğu
• SHGM: güncel SHY-YOLCU metni

Hukuki durum: 17 Eylül 2026. Birleşik Krallık ve AB kuralları aynı isimlerle anılsa da kapsam ve tutarlar ayrı test edilmelidir.