Avrupa-Türkiye aktarmalı uçuşta bağlantı kaçırma ve tazminat

Aktarma dosyalarında en çok para kaybettiren hata, yalnızca ilk uçağın kaç dakika geciktiğini anlatmaktır. Hukuki dosyanın omurgası bundan farklıdır: tek bilet, fiili taşıyıcı, aksamanın nedeni ve son varışta kapının açıldığı saat.

Önce bilet yapısını okuyun

İki uçuşun aynı gün olması, aynı uygulamada görünmesi veya bagajın son noktaya etiketlenmesi yararlı işaretlerdir; fakat tek rezervasyonun en güçlü kanıtı ortak PNR ve bütün segmentleri içeren e-bilet makbuzudur.

Örnek: İstanbul-Amsterdam ve Amsterdam-Toronto uçuşları aynı KLM rezervasyonundaysa, İstanbul'daki kalkış gecikmesi yüzünden Toronto'ya dört saat geç varış tazminat açısından değerlendirilebilir. İkinci bilet ayrı satın alındıysa ilk taşıyıcının sözleşmesel varış noktası Amsterdam olabilir; Toronto biletinin yanması ayrı zarar tartışması doğurur.

EC 261 aktarmalı seyahatin hangi bölümünü kapsar?

Kapsam analizi, yalnızca geciken segmentin haritadaki konumuna bakılarak yapılmaz. Yolculuğun nerede başladığı ve üçüncü ülkeden başlıyorsa uçuşları fiilen yapan taşıyıcılar önemlidir.

Avrupa'dan Türkiye'ye veya Türkiye üzerinden devam

Berlin-İstanbul-Antalya tek rezervasyonla satın alındıysa, Avrupa'dan başlayan yolculuk EC 261 kapsamında olabilir. İlk uçuşun gecikmesi İstanbul bağlantısını kaçırmanıza yol açarsa Antalya'daki nihai varış ölçülür. İstanbul-Antalya segmentinin Türkiye içinde olması, tek rezervasyon bağlantısını otomatik olarak kapsam dışına çıkarmaz.

Türkiye'den Avrupa hub'ı üzerinden devam

İstanbul-Frankfurt-New York tek rezervasyonunda ilk uçuşu Lufthansa fiilen işletiyorsa, Türkiye'den başlamasına rağmen AB taşıyıcısı nedeniyle EC 261 uygulanabilir. Aynı ilk segmenti Türkiye merkezli bir taşıyıcı işletiyorsa sonuç değişebilir. Bilette LH kodu görmek yeterli değildir; “operated by” satırı kontrol edilmelidir.

Türkiye'den başlayan, Türkiye taşıyıcılı bağlantı

Ankara-İstanbul-Berlin yolculuğunu AJet veya başka bir Türk taşıyıcısı işletiyorsa EC 261 kural olarak başlangıç yönünü kapsamaz. Bununla birlikte SHY-YOLCU, yeniden yönlendirme, hizmet ve diğer yolcu hakları bakımından ayrıca uygulanabilir. “EC 261 yok” ifadesi “havayolunun hiçbir sorumluluğu yok” demek değildir.

Son varış gecikmesini doğru ölçün

Sabit tazminat için çoğunlukla üç saatlik eşik, ilk bağlantı noktasında değil biletteki nihai varışta ölçülür. Gerçek varış, uçağın piste temas ettiği an değil, yolcuların çıkabilmesi için en az bir kapının açıldığı andır.

Şu zaman çizelgesini hazırlayın:

1. Her segmentin planlanan kalkış ve varış saati.
2. İlk uçağın gerçek kapı açılış saati.
3. Kaçırılan uçuşun ilan edilen gate kapanış saati.
4. Havayolunun sizi yeniden rezerve ettiği uçuş.
5. Biletteki son varış noktasında yeni uçağın kapı açılış saati.

İlk uçuş yalnızca 70 dakika gecikmiş olabilir, fakat günlük tek devam uçuşunu kaçırmanız nedeniyle ertesi gün varmış olabilirsiniz. Böyle bir dosyada 70 dakika değil, nihai varıştaki gecikme belirleyicidir. Tersi şekilde bağlantıyı yakalayıp son noktaya iki saat 45 dakika geç ulaştıysanız üç saat eşiği aşılmayabilir.

Minimum bağlantı süresi yolcunun aleyhine otomatik savunma değildir

Havayolu, tek rezervasyonda bağlantıyı kendi sisteminde satmışsa, yolcunun normal transfer akışını takip etmesi beklenir. Terminal değişikliği, pasaport kontrolü veya güvenlik kontrolü önceden öngörülen bağlantı süresinin içindedir. İlk uçuş gecikmesi bu süreyi tükettiyse taşıyıcı, “kapıya yetişemediniz” diyerek sorumluluğu otomatik olarak yolcuya bırakamaz.

Ancak yolcu aktarma sırasında havaalanını terk eder, alışverişte oyalanır veya anonslara rağmen kapıya gitmezse nedensellik bozulabilir. Bu nedenle transfer ekranlarının fotoğrafları, uzun kuyruklar için saatli kayıtlar ve transfer bankosuna başvuru zamanı yararlıdır.

Havayolu size ne sağlamak zorunda olabilir?

Korunan bağlantı kaçtığında ilk talebiniz “tazminat” değil, fiilen varışa ulaşmaktır. Havayolu biletteki son noktaya benzer taşıma koşullarıyla en erken fırsatta yeniden yönlendirme sunmalıdır. Bekleme süresine bağlı olarak şunlar da gündeme gelir:

• makul yemek ve içecek;
• iki iletişim imkânı;
• ertesi güne kalıyorsa otel;
• havaalanı ile otel arasındaki ulaşım;
• erişilebilirlik ve refakatsiz yolcu ihtiyaçlarına uygun destek.

Frankfurt'ta geceleyen yolcunun oteli, Münih'te kendi imkânıyla aldığı yeni uçuş veya İstanbul'da yaptığı transfer harcaması aynı hukuki kalem değildir. Her masrafı tarih, para birimi, amaç ve fatura numarasıyla listeleyin.

Havayolu makul sürede çözüm sunmuyorsa alternatif uçuş, tren veya otobüs seçeneklerini yazılı olarak sorun. Cevap alamaz ve seyahatin amacı acil çözüm gerektirirse, karşılaştırılabilir ve makul seçenek alın. Business biletiniz olsa bile yalnızca çok pahalı son dakika sınıfı kalmışsa arama ekranlarını saklayın; maliyetin neden kaçınılmaz olduğunu göstermeniz gerekebilir.

250, 400 ve 600 avro nasıl seçilir?

Tek rezervasyondaki uygun yolculukta mesafe, ilk kalkış ile nihai varış arasında değerlendirilir. Bu nedenle Avrupa-Türkiye doğrudan yolculuğu çoğu zaman 400 avro bandındayken, Avrupa hub'ı üzerinden Kuzey Amerika veya Asya'ya devam eden tek bilet 600 avroluk kategoriye girebilir.

600 avro, uzun biletin varlığı nedeniyle otomatik değildir. Üç saatlik nihai gecikme, EC 261 kapsamı ve olağanüstü koşul bulunmaması gerekir. Alternatif uçuşla gecikme ilgili eşiklerin altında tutulduysa yarıya indirim ihtimali de kontrol edilir.

Bağlantıyı hava veya ATC yüzünden kaçırdıysanız

Şiddetli hava, hava trafik kontrol kararı veya havaalanının kapanması sabit tazminatı engelleyebilir. Yine de taşıyıcı olayın ilgili uçuşla doğrudan bağlantısını ve tüm makul önlemlere rağmen aksamanın önlenemediğini göstermelidir.

Bakım ve yeniden yönlendirme hakları ise olağanüstü koşul nedeniyle kendiliğinden sona ermez. “Hava koşulu olduğu için otel yok” şeklindeki cevap EC 261 kapsamındaki bir seyahatte eksik olabilir. Faturaları saklayıp gerçek giderleri sabit tazminattan ayrı talep edin.

Teknik arıza, ekip planlaması veya önceki uçaktan taşınan gecikme için yalnızca kategori adı yeterli değildir. Havayoluna şu soruyu yöneltin: “Olayın tam nedeni, uçuşumuzu etkilediği saat aralığı ve bağlantıyı korumak için alınan alternatif uçak/ekip önlemleri nedir?”

Ayrı biletlerde zararı azaltma planı

Ayrı biletle seyahat ediyorsanız ikinci taşıyıcının sizi ücretsiz yeniden rezerve etme zorunluluğu çoğunlukla yoktur. Yine de şu adımlar zararı azaltabilir:

• ilk gecikme belli olur olmaz ikinci havayoluna yazın;
• esnek değişiklik, aynı gün standby veya ücret farkı seçeneklerini sorun;
• seyahat sigortasının “missed departure/connection” şartlarını kontrol edin;
• kart sigortası veya acente garantisi varsa olay kaydını aynı gün açın;
• ilk taşıyıcıdan gecikme nedenini ve gerçek varış saatini yazılı alın.

İlk uçuş EC 261 kapsamında üç saat gecikmişse kendi segmenti için sabit tazminat yine doğabilir. Fakat ayrı ikinci biletin tam bedelinin bu sabit tutara ek olarak otomatik ödeneceği varsayılmamalıdır.

Talep dosyasını taşıyıcıya göre bölün

Codeshare yolculukta birden çok marka bulunabilir. Aksayan segmentin fiili taşıyıcısına sabit tazminat ve ilgili bakım masraflarını yöneltin. Bileti düzenleyen taşıyıcıdan yeniden yönlendirme veya bilet muhasebesi bilgisi istemeniz gerekebilir. Aynı masrafı iki taşıyıcıdan iki kez istemeyin.

Başvuruya şu ekleri koyun:

• tek PNR'ı gösteren e-bilet;
• ilk ve yeni biniş kartlarının tamamı;
• bagaj etiketleri;
• bağlantı ve alternatif uçuş mesajları;
• nihai varış kanıtı;
• kalemlere ayrılmış masraf tablosu;
• olayın beş-altı satırlık kronolojisi.

Kaçırılan bağlantınız için doğru taşıyıcı ve kapsamı kontrol edin.

İlgili rehberler

• Lufthansa, LOT, KLM ve Air France Türkiye uçuşları
• AJet Avrupa kalkışlı uçuşlarda haklar
• SunExpress Avrupa-Türkiye rota yönü

Resmî kaynaklar

• AB: hava yolcusu hakları ve bağlantılı uçuşlar
• SHGM: yolcu hakları başvuru süreci
• SHGM: yürürlükteki düzenlemeler

Sık sorulan sorular

İlk uçuş iki saat gecikti ama son noktaya beş saat geç vardım; tazminat mümkün mü?

Evet. Bütün segmentler tek rezervasyondaysa nihai varış gecikmesi esas alınabilir. EC 261 kapsamı, aksamanın nedeni ve fiili taşıyıcı ayrıca doğrulanır.

Havayolu beni ertesi günkü uçuşa aldıysa yine tazminat isteyebilir miyim?

Evet. Yeniden yönlendirme havayolunun ulaşım yükümlülüğüdür; sabit tazminat bundan ayrı değerlendirilir. Olağanüstü koşul varsa tazminat çıkmayabilir, ancak bakım hakları sürebilir.

Tek rezervasyondaki İstanbul iç hat bağlantısı da EC 261 hesabına katılır mı?

Avrupa'dan başlayan ve tek sözleşmede Türkiye içi son noktaya devam eden seyahatte nihai varış dikkate alınabilir. Her segmentin fiili taşıyıcısı ve bilet yapısı kontrol edilmelidir.

İki uçuşu aynı acenteden aldım; bu tek bilet demek mi?

Hayır. Acentenin tek ödeme ekranı altında iki ayrı PNR satması mümkündür. E-biletteki rezervasyon ve bilet numaralarını kontrol edin.

Bağlantıyı pasaport kuyruğu nedeniyle kaçırdım; sorumluluk kimde?

İlk uçuştaki gecikme normal transfer süresini tükettiyse ve bağlantı havayolu tarafından tek bilette satıldıysa yeniden yönlendirme hakkı güçlü olabilir. Yolcunun kendi gecikmesi varsa sonuç değişir; zaman kayıtlarını saklayın.

Valizim yeni uçuşa gelmediyse bu 600 avroya dahil mi?

Hayır. Uçuş tazminatı ile gecikmiş bagaj talebi farklı hukuki dosyalardır. Varışta PIR düzenletin ve zorunlu eşya faturalarını saklayın.

Türkiye çıkışlı Türk taşıyıcılı bağlantıda hangi kurala başvurulur?

EC 261 kapsamı yoksa SHY-YOLCU, taşıma sözleşmesi ve varsa paket veya sigorta hakları incelenir. Önce havayoluna yazılı başvuru yapılması önemlidir.