100, 250, 400 veya 600 Euro: SHY-YOLCU tazminat hesabı

Bu rakamlar bilet fiyatının yüzdesi değildir. Uygun bir düşük maliyetli bilet 40 Euro'ya alınmış olsa bile sabit tazminat mesafe ve olay koşullarına göre belirlenir. Buna karşılık her gecikme bu tutarları doğurmaz; önce kapsam, aksama türü ve neden testi yapılmalıdır.

Tutar tablosu

Mesafeler büyük çember yöntemiyle hesaplanır. Karayolu kilometresi, aktarma sırasında fiilen uçulan dolambaçlı rota veya sadakat programındaki mil sayısı kullanılmaz.

Önce tazminat hakkının doğduğunu doğrulayın

Tutar hesabı dosyanın son adımlarından biridir. Önce şu soruları yanıtlayın:

1. Uçuş SHY-YOLCU kapsamında mı?
2. Uçuş iptal mi, teknik/operasyonel gecikme mi, yoksa istem dışı kabul edilmeme mi?
3. Gecikmede son varış farkı en az üç saat mi?
4. İptal bildirimi ve alternatif uçuş saatleri neydi?
5. Yolcu zamanında check-in yaptı ve geçerli belgelere sahip miydi?
6. Olağanüstü hal savunması varsa olay ve alınan tedbirler kanıtlandı mı?

Örneğin iki saatlik gecikmede 400 Euro mesafe kategorisi doğru olsa bile üç saatlik son varış şartı oluşmadığından sabit gecikme tazminatı doğmayabilir. Tutar doğru, sonuç yanlış olabilir.

İç hat 100 Euro nasıl uygulanır?

İstanbul-Ankara, İzmir-Antalya veya Trabzon-İstanbul gibi Türkiye içindeki uçuşlarda mesafe dilimi kullanılmaz; Madde 8 iç hat için 100 Euro belirler. Teknik veya operasyonel nedenle son varışta üç saat gecikme, kapsam koşullarına uyan iptal veya istem dışı uçağa kabul edilmeme halinde bu tutar gündeme gelebilir.

İç hat biletinin 100 Euro'dan ucuz olması sabit tazminatı bilet bedeliyle sınırlandırmaz. Bilet iadesi ise ayrı kalemdir ve kullanılmayan hizmetin satın alma fiyatına bağlıdır.

Ercan bağlantılı uçuşları otomatik olarak Türkiye iç hat saymayın. Havalimanı, taşıma sözleşmesi ve düzenleyici kapsam somut bilet üzerinden incelenmelidir.

Dış hat mesafesini doğru ölçün

Büyük çember yöntemi, iki havalimanının dünya üzerindeki en kısa eğrisel mesafesini esas alır. Şehir merkezi, otel veya alternatif iniş noktası kullanılmaz. Havalimanı IATA kodlarını doğrulayın; aynı şehre hizmet veren IST ve SAW gibi limanlar farklı koordinatlara sahiptir.

Doğrudan uçuşta hesap basittir. İstanbul-Viyana gibi bir rota 1.500 km eşiğinin hangi tarafında kaldığı somut havalimanlarına göre kontrol edilir. İstanbul-Paris veya Antalya-Londra gibi rotalar çoğu zaman 1.500-3.500 km kategorisindedir, fakat yaklaşık bilgiyle kesin talep yazmayın. İstanbul-New York gibi 3.500 km üstü rotalar 600 Euro kategorisine girebilir.

Bağlantılı seyahatte “son varış” ve ilgili mesafe daha dikkatli ele alınır. Tek PNR altındaki İstanbul-Frankfurt-Toronto yolculuğunda aksayan segment, işletici taşıyıcı ve uygulanan hukuk sistemi mesafe hesabını etkiler. Ayrı bilette Toronto segmentini ilk uçuşun mesafesine otomatik eklemeyin.

Planlanan son varış neden önemlidir?

SHY-YOLCU, uçağa kabul edilmeme veya iptal durumunda mesafeyi belirlerken planlanan son varış noktasını esas alır. Son varış, tek rezervasyon kapsamında taşıma sözleşmesinin ulaştırmayı taahhüt ettiği son noktadır.

Bir PNR altında İzmir-İstanbul-Berlin bileti bulunan yolcu İstanbul bağlantısını kaçırırsa Berlin son varış olabilir. İzmir-İstanbul ve İstanbul-Berlin ayrı PNR ise ilk taşıyıcının son varışı çoğu zaman İstanbul'dur. Aynı havayolundan aynı gün alınmış olmak tek PNR kanıtı değildir.

E-bilet kupon numaraları, PNR, bagaj etiketindeki son nokta ve tek ödeme özeti birlikte okunmalıdır.

Yüzde 50 azaltma ne zaman gündeme gelir?

Taşıyıcı Madde 9 uyarınca alternatif uçuş sunar ve yolcu planlanan varış zamanını mesafeye göre sınırlı ölçüde aşarak son varışa ulaşırsa sabit tazminat yüzde 50 azaltılabilir:

• 1.500 km veya daha kısa uçuşlarda iki saati aşmayan fark;
• 1.500-3.500 km uçuşlarda üç saati aşmayan fark;
• 3.500 km'den uzun uçuşlarda dört saati aşmayan fark.

Bu, taşıyıcının her alternatif teklifinde tutarı yarıya indirebileceği anlamına gelmez. Gerçek son varış farkını ve alternatifin hangi Madde 9 seçeneği kapsamında sunulduğunu kaydedin.

Örnek: 400 Euro kategorisindeki iptal uçuşunda uygun yeni rota yolcuyu planlanandan 2 saat 40 dakika sonra ulaştırmışsa yüzde 50 azaltma tartışılabilir. Aynı yolcu 4 saat 20 dakika geç ulaştıysa 400 Euro'nun tamamı bakımından analiz gerekir.

TCMB döviz satış kuru hangi güne aittir?

Madde 8, Euro tazminat alacağının Türk Lirası karşılığı hesaplanırken tazminatın ödendiği güne ait TCMB döviz satış kurunu esas alır. Bu nedenle:

• uçuş gününün kuru kullanılmaz;
• başvuru gününün kuru kesin sonuç değildir;
• ret cevabı tarihinin kuru kullanılmaz;
• gerçek ödeme günündeki döviz satış kuru kontrol edilir.

Taşıyıcı 400 Euro borcu 20.000 TL olarak sabitleyip aylar sonra ödüyorsa ödeme günündeki kurla fark doğabilir. Banka dekontundaki valör, taşıyıcının ödeme teyidi ve TCMB tarihsel kur ekranını saklayın.

“Döviz alış”, “efektif alış” veya bankanın kart kuru Madde 8'de yazan ölçü değildir. İlgili satır TCMB döviz satış kurudur.

Tutar kişi başına mı, rezervasyon başına mı?

Sabit tazminat uygun koşulları sağlayan her yolcu için ayrı değerlendirilir. Dört kişilik ailede yalnızca bir rezervasyon numarası olması ödemeyi tek kişiyle sınırlandırmaz.

Bebek bileti, ücretsiz seyahat veya halka açık olmayan indirim için rezervasyon ve taşıma koşullarını inceleyin. Mil veya puanla alınan biletler SHY-YOLCU kapsamından sırf ödeme biçimi nedeniyle çıkmaz.

Her yolcunun adı, bilet numarası ve talep tutarı başvuruda ayrı satır olmalıdır. Çocuk adına başvuruyu yasal temsilci yapar; soyadı farklıysa ilişki belgesi istenebilir.

Bilet iadesi ve masraflar bu tutara dahil değildir

100-600 Euro sabit tazminat aşağıdakilerin yerine geçmez:

• kullanılmayan bilet bedeli;
• zorunlu yemek ve içecek;
• gerekli otel ve transfer;
• makul alternatif ulaşım gideri;
• bagaj gecikmesi nedeniyle zorunlu alışveriş;
• alt sınıfa yerleştirme iadesi.

Başvuruda her kalemi ayrı toplamla gösterin. “Toplam 700 Euro istiyorum” yerine “400 Euro Madde 8 tazminatı, 180 Euro kullanılmayan bilet, 2.350 TL belgeli bakım gideri” gibi ayrıştırılmış talep daha denetlenebilirdir.

EU261 ve UK261 tutarlarıyla karıştırmayın

EU261 de 250, 400 ve 600 Euro kategorilerini kullanır, fakat kapsam ve bazı azaltma koşulları kendi hukukuna göre belirlenir. UK261 ise £220, £350, £260 ve £520 gibi sterlin tutarları kullanır.

Bir uçuş aynı anda SHY-YOLCU ve EU261 kapsamına girebilir. Bu, aynı olay için 400 + 400 Euro'nun otomatik ödenmesi demek değildir. SHY-YOLCU Madde 13 diğer düzenlemelerden doğan tazminat hakkını saklı tutar, fakat yönetmelik kapsamında ödenen tutarın diğer tazminattan mahsup edilebileceğini belirtir.

Türk yolcular için EU261 rehberi yön ve taşıyıcı testini açıklar.

Dört hesap örneği

İç hat teknik gecikme: Ankara-İzmir uçuşu teknik nedenle son varışta 3 saat 30 dakika gecikmiştir. Kapsam ve neden doğrulanırsa kişi başı 100 Euro gündeme gelir.

Kısa dış hat: Somut havalimanları arasındaki büyük çember mesafesi 1.500 km veya daha azdır. Uygun iptal veya istem dışı kabul edilmeme halinde kişi başı 250 Euro incelenir.

Aile yolculuğu: Üç uygun yolcu 1.500-3.500 km kategorisindedir. Tam tutar 3 x 400 = 1.200 Euro'dur. Taşıyıcı her yolcuyu ayrı listelemelidir.

TL ödeme: 400 Euro kararı verilmiştir. Taşıyıcı TL ödemeyi 30 gün sonra yapar. Hesap, karar gününe değil fiili ödeme günündeki TCMB döviz satış kuruna göre kontrol edilir.

Eksik ödeme nasıl denetlenir?

Taşıyıcıdan şu bilgileri yazılı isteyin:

1. kullanılan mesafe ve havalimanları;
2. uygulanan tazminat kategorisi;
3. yüzde 50 azaltma yapıldıysa hukuki ve saat gerekçesi;
4. Euro tutarı;
5. kullanılan TCMB kur tarihi ve kur türü;
6. her yolcu için ödeme;
7. mahsup edilen önceki tutar.

Dekont yalnız TL toplamını gösteriyorsa kendi tablonuzu oluşturun. Yuvarlama farkı ile yanlış kur veya eksik yolcu ödemesini birbirinden ayırın.

Mesafe eşiğine yakın rotalarda tahmin kullanmayın

1.500 veya 3.500 kilometre sınırına yakın bir şehir çifti için arama motorunun yuvarlanmış sonucu hatalı kategori yaratabilir. Şehir merkezleri yerine kalkış ve varış havalimanlarının koordinatlarını, yönetmelikte belirtilen büyük çember yöntemini ve tam IATA kodlarını kullanın. Alternatif havalimanına iniş olmuşsa planlanan son varış ile fiili iniş noktasını karıştırmayın.

Taşıyıcının hesabıyla sizin hesabınız farklıysa yalnız “Google 1.502 km gösteriyor” demeyin. Kullanılan koordinatları, hesap aracını ve yuvarlama yöntemini kaydedin. Codeshare veya bağlantılı seyahatte hangi iki noktanın esas alındığını ayrıca sorun. Fark bazen matematikten değil, havayolunun yalnız aksayan segmenti veya yanlış havalimanını seçmesinden doğar.

Mesafe doğrulandıktan sonra kur hesabını ayrı yapın. Önce Euro kategorisini kesinleştirmek, ardından ödeme günündeki TL karşılığını hesaplamak iki farklı hatayı birbirine karıştırmanızı önler.

Sık sorulan sorular

Türkiye iç hat uçuşunda tazminat neden 100 Euro?

SHY-YOLCU Madde 8 iç hat uçuşları için sabit 100 Euro belirler. Mesafe ne olursa olsun dış hat 250/400/600 tablosu kullanılmaz.

İstanbul-Almanya uçuşu her zaman 400 Euro mu?

Hayır. Somut kalkış ve varış havalimanları arasındaki büyük çember mesafesi hesaplanmalı, ayrıca kapsam ve olay şartları karşılanmalıdır.

Biletim 30 Euro'ydu; 250 Euro isteyebilir miyim?

Sabit tazminat bilet fiyatına bağlı değildir. Uçuş ve olay koşulları uygunsa bilet fiyatından yüksek olabilir. Bilet iadesi ise satın alma bedeline göre ayrı kalemdir.

Dört kişilik rezervasyonda tek tazminat mı ödenir?

Hayır. Uygunluk her yolcu için ayrı değerlendirilir. Başvuruda dört yolcunun adını, bilet numarasını ve tutarını ayrı yazın.

Türk Lirası ödeme hangi kurla hesaplanır?

Fiili ödeme günündeki TCMB döviz satış kuru kullanılır. Başvuru veya uçuş gününün kuru kesin ölçü değildir.

Havayolu tazminatı neden yarıya indirebilir?

Uygun alternatif uçuşla son varış farkı mesafeye göre iki, üç veya dört saati aşmıyorsa Madde 8'deki yüzde 50 azaltma gündeme gelebilir. Gerçek varış saatini kontrol edin.

EU261 ile SHY-YOLCU tutarlarını toplayabilir miyim?

Aynı olay için iki tam sabit tutar otomatik olarak toplanmaz. Alınan ödeme mahsup edilebilir; her iki sistemin kapsamını ve önceki ödemeyi açıkça belirtin.

Resmî kaynaklar

• SHGM: güncel SHY-YOLCU metni
• TCMB: gösterge niteliğindeki döviz kurları
• EUR-Lex: 261/2004 sayılı Tüzük
• UK CAA: uçuş gecikmeleri ve tutarlar

Hukuki durum: 17 Eylül 2026. TL hesabını ödeme tamamlandıktan sonra tarihsel TCMB döviz satış kuruyla yeniden kontrol edin.