Türk yolcular için EU261 tazminatı: 250, 400 veya 600 EUR

Bu rehber 14 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte olan kuralları esas alır. Temmuz 2026'da kabul edilen AB reformu için ayrıca yürürlük ve uygulama süresi öngörülmüştür; gelecekteki başvuru süreleri bugün gerçekleşen bir olayda kendiliğinden uygulanmaz.

Rotanızı bir dakikada sınıflandırın

Önce biletteki pazarlama kodunu değil, operated by veya tarafından icra edilmektedir satırındaki şirketi bulun. Ardından ilk kalkış noktasına bakın.

Bu tablo yalnızca başlangıçtır. Ücretsiz veya halka açık olmayan özel tarifeli biletler, zamanında check-in yapılmaması ya da geçerli seyahat belgesinin bulunmaması sonucu değiştirebilir. Mil veya puanla alınmış, halka açık bir sadakat programına ait bilet ise sırf ödeme şekli nedeniyle kapsam dışına çıkmaz.

Vatandaşlık değil, kalkış ve taşıyıcı önemlidir

Türk pasaportuyla Paris'ten İstanbul'a uçan yolcu ile aynı uçaktaki Fransız yolcu EU261 bakımından aynı coğrafi teste tabidir. Aynı şekilde AB vatandaşı olmak, İstanbul'dan Turkish Airlines ile Frankfurt'a yapılan tek yönlü dönüşü tek başına EU261 kapsamına sokmaz.

Avrupa kurallarında iki ana kapı vardır:

1. Uçuş AB/AEA içindeki veya ilgili Avrupa rejimine katılan bir havalimanından kalkar. Bu durumda Turkish Airlines, Pegasus, SunExpress veya AJet gibi Türkiye merkezli bir taşıyıcı da EU261 yükümlülükleriyle karşılaşabilir.
2. Uçuş üçüncü bir ülkeden AB/AEA'ya gelir ve uçuşu fiilen AB/AEA taşıyıcısı gerçekleştirir. Türkiye'den Lufthansa, LOT, KLM veya Air France tarafından icra edilen dönüşler bu nedenle ayrıca kontrol edilmelidir.

İsviçre, kendi hava taşımacılığı anlaşması üzerinden benzer korumayı uygular; başvuru makamı ve bazı usul ayrıntıları AB üyesi bir ülkeyle aynı olmayabilir. Birleşik Krallık çıkışlı veya Birleşik Krallık taşıyıcılı uygun uçuşlarda ise EU261 yerine ayrı UK261 testi yapılır.

EU261 ile SHY-YOLCU aynı şey değildir

Türkiye'nin SHY-YOLCU düzenlemesi, Türk menşeli taşıyıcıların Türkiye'deki havalimanlarına ve bu havalimanlarından yaptığı uçuşlar ile yabancı taşıyıcıların Türkiye'den gerçekleştirdiği uçuşları kapsar. Bu nedenle örneğin Amsterdam - İstanbul uçuşunu Turkish Airlines icra ediyorsa EU261 ile SHY-YOLCU birlikte gündeme gelebilir.

İki düzenlemenin aynı olaya uygulanabilmesi, aynı zarar için iki sabit ödemenin otomatik olarak toplanacağı anlamına gelmez. Başvuruda hangi hakkın hangi düzenlemeye dayandığını açıkça belirtmek, daha önce alınan ödemeyi veya kuponu gizlememek gerekir. Türkiye'den bir Türk taşıyıcıyla Avrupa'ya dönüşte EU261 çoğu zaman devreye girmezken SHY-YOLCU yine de ayrı bir koruma sağlayabilir.

10 Aralık 2024 tarihli değişiklik, teknik veya operasyonel nedenle ertelenen ve yolcuyu planlanan son varış yerine en az üç saat geç ulaştıran uçuşlar için SHY-YOLCU kapsamındaki tazminat ve ilgili hakları açıkça güçlendirdi. Bu yerel kuralı, nedeni ne olursa olsun bütün gecikmelere uygulanacak sınırsız bir garanti gibi okumamak gerekir.

Hangi olay hangi hakkı doğurabilir?

Uçuşun gecikmesi nedeniyle yapılan yemek veya otel harcaması ile 250-600 EUR tutarındaki sabit tazminat farklı taleplerdir. Havayolu olağanüstü koşulu kanıtlasa ve sabit tazminat ödemese bile makul bekleme bakımını sunma yükümlülüğü devam edebilir.

250, 400 ve 600 EUR nasıl belirlenir?

Tutar bilet fiyatından değil, EU261'deki mesafe grubundan hesaplanır. Tek rezervasyonlu bağlantıda başlangıç ile gecikmenin ölçüldüğü son varış arasındaki büyük çember mesafesi önem kazanabilir.

Avrupa ile Türkiye arasındaki birçok doğrudan rota 1.500-3.500 km grubundadır; bu yüzden 400 EUR sık görülen, fakat her rota için otomatik olmayan bir sonuçtur. Örneğin yakın bir Avrupa kalkış noktası 1.500 km sınırının altında kalabilir. Avrupa'dan İstanbul üzerinden daha uzak bir ülkeye devam eden tek rezervasyonda ise toplam mesafe 3.500 km'yi aşabilir.

Havayolu uygun bir alternatifle yolcuyu sınırlı bir gecikmeyle ulaştırırsa EU261 tutarı belirli koşullarda yüzde 50 azaltılabilir. Mesafeyi ve yeni varış saatini görmeden yalnızca “uzun uçuş” ifadesiyle 600 EUR sonucu çıkarılamaz.

Gecikmede esas saat son varıştır

EU261 kapsamındaki sabit ödeme bakımından yalnızca kalkış gecikmesine bakmak yanıltıcıdır. Uçak dört saat geç kalkıp havada zaman kazanarak iki saat elli dakika geç ulaşabilir; bu durumda üç saatlik son varış eşiği aşılmamış olabilir. Buna karşılık ilk uçuş sadece bir saat gecikmiş, fakat tek rezervasyondaki bağlantı kaçırıldığı için yolcu Antalya'ya altı saat geç ulaşmış olabilir.

Varış anı, uçağın piste değdiği dakika değildir. Avrupa Birliği Adalet Divanı kararına göre en az bir kapının açıldığı ve yolcuların uçaktan ayrılmasına izin verildiği an esas alınır. Bu nedenle havayolunun uygulamadaki iniş saati ile gerçek varış arasında fark çıkabilir.

İptalde 14 gün tek başına yeterli değildir

İptal en az 14 gün önce bildirildiyse EU261 sabit tazminatı genellikle doğmaz. Daha geç bildirimde ise sunulan alternatifin saatleri önemlidir:

• bildirim 7-14 gün arasında yapıldıysa alternatif uçuşun en fazla 2 saat erken kalkması ve 4 saatten az geç ulaşması;
• bildirim 7 günden az kala yapıldıysa en fazla 1 saat erken kalkması ve 2 saatten az geç ulaşması

sabit tazminatı ortadan kaldırabilir. Bu koşullar karşılanmıyorsa iptal nedeni de incelenir. Havayolu, bildirimin ne zaman yapıldığını ve olağanüstü koşula dayanıyorsa bu koşul ile iptal arasındaki bağlantıyı kanıtlamalıdır.

Bilet parasının iadesi, en erken fırsatta yeni güzergâh ve sabit tazminat birbirinin eş anlamlısı değildir. İadeyi seçmek bazı durumlarda tazminat talebini yok etmez; ancak yolcu hem tam iade alıp hem de kullanılmayan aynı taşıma hizmetini istemeye devam edemez.

Tek PNR ile ayrı bilet arasındaki fark

İstanbul aktarması tek bir rezervasyon numarası altında düzenlendiyse son varış gecikmesi ve bütün yolculuğun başlangıcı birlikte değerlendirilebilir. İlk bölümün kısa gecikmesi yüzünden bağlantı kaçmışsa, son noktadaki gecikme üç saati geçtiğinde sabit tazminat doğabilir.

Ayrı alınmış iki bilette ise ilk şirket ikinci bileti çoğu zaman kendi taşıma sözleşmesinin parçası olarak görmez. EU261 analizi her uçuş için ayrı yapılır; kaçırılan ikinci bilete ait zarar otomatik olarak sabit tazminata dönüşmez. Biletleri aynı internet sitesinde aynı gün almak, tek PNR bulunduğunu tek başına kanıtlamaz.

Olağanüstü koşul savunmasını nasıl okuyun?

Şiddetli ve uçuşla doğrudan bağlantılı hava koşulları, hava trafik yönetimi kararı, güvenlik riski veya havalimanının kapanması sabit tazminatı engelleyebilir. Ancak havayolunun yalnızca “hava durumu” yazması yeterli bir inceleme değildir. Olayın hangi uçuşu, hangi saat aralığında etkilediği ve makul önlemler alınsa dahi gecikmenin önlenip önlenemeyeceği açıklanmalıdır.

Rutin teknik arıza, personel planlaması, uçak rotasyonu veya ekibin zaman sınırına ulaşması her dosyada kendiliğinden olağanüstü sayılmaz. Asıl neden önceki uçuşta ortaya çıktıysa zincirin belgelenmesi gerekir. Yolcu bakım hakkını, sabit tazminat tartışmasından ayrı tutmalıdır.

Dosyanızı hazırlarken dört belge grubu

Rota ve sözleşme: e-bilet, rezervasyon teyidi, PNR, bütün uçuş kuponları ve varsa tur paketi belgesi.

Fiilî taşıyıcı: biniş kartındaki operated by bilgisi, uçak kapısındaki bildirim veya havayolunun yazılı teyidi.

Zaman çizelgesi: planlanan saatler, kapı değişiklikleri, SMS/e-postalar, yeni uçuş, kapının açıldığı gerçek varış ve bağlantı kaybı.

Neden ve giderler: iptal/gecikme açıklaması, havalimanı duyuruları, ayrıntılı yemek-otel-ulaşım faturaları ve kart ödeme kayıtları.

Ekran görüntüsünde tarih, saat ve uçuş numarası görünmelidir. Sadece banka ekstresi, hangi ürünün neden alındığını göstermeyebilir; mümkünse ayrıntılı fişi de saklayın.

Başvuruyu kime gönderin?

Talep, bileti satan seyahat sitesine değil öncelikle uçuşu fiilen yapan hava taşıma işletmesine yöneltilir. Aynı rezervasyonda farklı şirketler uçmuşsa, aksaklığa neden olan bölüm ve o bölümün işleteni belirlenmelidir.

EU261 dosyasında ilgili ulusal uygulama kurumu çoğu zaman olayın gerçekleştiği veya uçuşun kalktığı ülkeye göre seçilir. SHY-YOLCU kapsamındaki iptal, gecikme, uçağa kabul edilmeme ve sınıf değişikliği şikâyetlerinde ise önce havayoluna yazılı başvuru yapılır; yanıt gelmez veya yeterli olmazsa SHGM'nin yolcu hakları sistemi kullanılabilir. Bagaj, gönüllü bilet iptali ve çağrı merkezi şikâyetleri aynı SHGM kanalının kapsamına otomatik olarak girmez.

Uçuş yönünüzü, fiilî taşıyıcıyı ve olası tazminatı kontrol edin

Sık sorulan sorular

Türk vatandaşı olmam EU261 hakkını etkiler mi?

Hayır. Uyruk temel kapsam ölçütü değildir. Kalkış havalimanı, varış yönü ve uçuşu fiilen yapan şirket incelenir.

İstanbul'dan Turkish Airlines ile Almanya'ya dönerken EU261 uygulanır mı?

Tek başına AB'ye varış yeterli değildir. Turkish Airlines AB taşıyıcısı olmadığı için bu yöndeki tekil uçuş genellikle EU261 dışında kalır; SHY-YOLCU ayrıca değerlendirilir.

Türkiye'den Lufthansa veya LOT ile Avrupa'ya uçarsam durum değişir mi?

Evet. Uçuşu gerçekten bir AB taşıyıcısı icra ediyorsa üçüncü ülkeden AB'ye dönüş EU261 kapsamına girebilir. Biletteki uçuş kodundan çok operated by bilgisine bakın.

Avrupa-Türkiye uçuşunda tazminat her zaman 400 EUR mudur?

Hayır. Birçok rota 400 EUR grubunda olsa da kesin tutar büyük çember mesafesine, tek rezervasyondaki son varışa ve varsa yüzde 50 indirim koşullarına bağlıdır.

Aktarmalı yolculukta gecikme hangi noktada ölçülür?

Uçuşlar tek rezervasyondaysa planlanan son varış noktasındaki gecikme esas alınabilir. Ayrı biletlerde her taşıma sözleşmesi genellikle ayrı incelenir.

Kupon kabul etmek zorunda mıyım?

EU261 kapsamındaki para ödemesinin kupona çevrilmesi yolcunun bilgilendirilmiş ve serbest onayını gerektirir. Teklifin hangi haktan vazgeçirdiğini kabul etmeden önce okuyun.

EU261 ve SHY-YOLCU ödemelerini birlikte alabilir miyim?

Her iki düzenleme aynı uçuşa temas edebilir, ancak aynı olay için iki sabit ödemenin otomatik olarak toplanacağı varsayılmaz. Yapılan ödeme, kabul edilen uzlaşma ve talebin hukuki dayanağı birlikte incelenmelidir.

Resmî kaynaklar

• EUR-Lex: (AT) 261/2004 sayılı Tüzük.
• Your Europe: havayolu yolcu hakları.
• AB Komisyonu: havayolu yolcu hakları.
• SHGM: güncel SHY-YOLCU metni.
• Resmî Gazete: 10 Aralık 2024 tarihli SHY-YOLCU değişikliği.
• SHGM: yolcu hakları başvuru usulü.
• ABAD C-11/11: bağlantılı uçuşta son varış gecikmesi.
• ABAD C-452/13: gerçek varış anı.
• AB Konseyi: 2026 yolcu hakları reformunun sonraki adımları.