Uçuş tazminatı nakit mi, havale mi, kupon mu ödenir?

Önce hangi paranın konuşulduğunu belirleyin. Sabit tazminat, kullanılmayan bilet iadesi, otel-yemek gideri ve verilmeyen ek hizmet bedeli aynı ödeme değildir. Bir kalem için kupon kabul etmek diğer taleplerden vazgeçtiğiniz anlamına gelebilir veya gelmeyebilir; kabul ekranındaki metni saklamadan karar vermeyin.

Dört ödeme kalemini ayırın

Havayolunun 400 Euro değerinde kredi vermesi, 400 Euro sabit tazminat ile 150 Euro kullanılmayan bileti birlikte ödediğini göstermez. Ödeme teklifinde hangi kalemin kapatıldığı yazmalıdır.

SHY-YOLCU hangi biçimleri sayıyor?

Madde 8(4) tazminat için şu ödeme biçimlerini belirtir:

• nakit;
• elektronik banka havalesi;
• banka ödeme emri;
• banka çeki;
• yolcunun imzalı mutabakatı varsa seyahat fişi veya diğer hizmetler.

Madde 9'daki bilet iadesinde de para yöntemleri ile imzalı mutabakata bağlı seyahat fişi ayrımı bulunur. Bu yapı, taşıyıcının kendi cüzdan kredisini tek taraflı olarak para yerine koymaması gerektiğini gösterir.

“İmzalı mutabakat” yalnız kâğıt imza tartışması değildir. Dijital formda yolcuya para ve kupon seçenekleri açık, eşit ve anlaşılır biçimde sunulmuş; seçimin sonucu açıklanmış olmalıdır. Önceden işaretlenmiş kutu, karanlık tasarım veya yalnız kupon düğmesi bilgilendirilmiş seçimi zayıflatabilir.

Kupon ne zaman mantıklı olabilir?

Kupon her zaman kötü değildir. Yolcu aynı havayoluyla yakın tarihte yeniden uçacaksa ve teklif para alacağından daha değerliyse bilinçli olarak seçebilir. Karardan önce şu soruları sorun:

1. Kuponun nominal değeri para alacağıyla aynı mı, daha yüksek mi?
2. Son kullanım tarihi mi, yoksa seyahatin tamamlanma tarihi mi sınırlı?
3. Yalnız aynı yolcu mu kullanabilir?
4. Vergi, bagaj, koltuk veya partner uçuşunda geçerli mi?
5. Kısmi kullanımda bakiye kalıyor mu?
6. Yeni bilet daha ucuzsa fark nakit ödeniyor mu?
7. Havayolu rotayı kapatırsa veya kupon kullanılamazsa ne olur?
8. Kabul, diğer gider ve tazminat taleplerini kapatıyor mu?

Teklif “full and final settlement”, “ibraname”, “tüm taleplerin kesin tasfiyesi” veya benzeri ifade içeriyorsa yalnız ödeme biçimini değil tüm dosyanın kapanmasını kabul ediyor olabilirsiniz.

Nakit ile banka havalesi aynı pratik sonucu verir mi?

Mevzuat ikisini de para ödemesi olarak sayar, fakat uygulamada havale daha izlenebilirdir. IBAN, alıcı adı, para birimi, masraf kesintisi ve valör tarihi kontrol edilmelidir.

Euro borcun Türk Lirası ödenmesi halinde SHY-YOLCU, ödeme günündeki TCMB döviz satış kurunu esas alır. Taşıyıcı başvuru tarihindeki daha düşük kuru kullanırsa hesap farkı oluşabilir. Dekont şu bilgileri göstermelidir:

• ödeme tarihi;
• brüt ve net tutar;
• para birimi;
• banka masrafı;
• açıklama veya dosya numarası;
• her yolcuya ait pay.

Yurt dışı banka hesabına transferde aracı banka kesintileri oluşabilir. Havayoluna net alacağın eksiksiz ulaşması gerektiğini bildirip masraf paylaşım kodunu sorun. Küçük bir kur farkı ile önemli eksik ödeme aynı şey değildir.

Kredi kartına iade hangi kaleme ilişkindir?

Bilet iadesi çoğu zaman ilk ödeme yapılan karta gönderilir. Bu, sabit tazminatın da aynı karta yatırıldığı anlamına gelmez. Acenteden alınan bilette para önce acentenin sanal kartına veya ödeme hesabına dönebilir.

Kart kapanmışsa bankadan eski hesapla bağlantıyı sorun. Havayolundan ARN veya işlem referansı isteyin. “İade edildi” ekranı paranın yolcunun hesabına geçtiğini kanıtlamaz; gönderim tarihi, tutar ve hedef ödeme kanalı gerekir.

Sabit tazminat için ayrıca IBAN istenebilir. Kimlik avı riskine karşı yalnız havayolunun resmî alan adı ve güvenli formunu kullanın. Kartın tam numarasını e-postayla göndermeyin.

Mil, puan ve havayolu cüzdanı

Mil veya puanla alınan bilet SHY-YOLCU kapsamından sırf bu nedenle çıkmaz. Ancak iki ayrı değer vardır:

• iptal edilen ödül biletinin mil ve vergi iadesi;
• olay koşulları varsa sabit tazminat.

İlki sadakat programı ve rezervasyonun yeniden kurulmasıyla, ikincisi yolcu haklarıyla ilgilidir. 400 Euro sabit tazminatı zorunlu olarak mil cinsine çevirmek için açık onay gerekir. Milin “Euro değeri” program tarafından değiştirilebilir ve her rotada aynı kullanım değerine sahip değildir.

Havayolu cüzdanına iade de kupona benzer sınırlamalar taşıyabilir. Cüzdan bakiyesi yalnız uygulamada görünüyorsa ekran görüntüsü, işlem geçmişi ve koşulları saklayın.

Aile ve grup rezervasyonunda onay

Bir kişinin rezervasyonu yönetmesi, tüm yetişkin yolcular adına kupon veya feragat kabul etmeye yetkili olduğu anlamına gelmeyebilir. Her yolcunun tazminat alacağı ayrı değerlendirildiğinden:

• teklifin hangi yolcuları kapsadığını;
• her kişi için tutarı;
• çocuk adına kimin kabul verdiğini;
• grup liderinin vekâletini;
• tek banka hesabına ödeme yapılacaksa açık talimatı

dosyada gösterin.

Bir ailede iki kişi kupon, iki kişi banka havalesi seçebilir. Sistem yalnız tek seçenek veriyorsa taşıyıcıdan yolcu bazında işlem isteyin.

Kuponu yanlışlıkla kabul ettiyseniz

Önce kabul sürecini yeniden oluşturun:

• ekranda para seçeneği var mıydı?
• kupon kutusu önceden işaretli miydi?
• şartlar bağlantısı çalışıyor muydu?
• feragat metni görünür müydü?
• onay e-postası ne söylüyor?
• kupon kullanıldı mı?

ABAD'ın C-76/23 sayılı kararında çevrimiçi form üzerinden kupon seçiminin geçerli olabilmesi, yolcunun etkili ve bilgilendirilmiş seçim yapabilmesine bağlanmıştır. Somut SHY-YOLCU uyuşmazlığında Türk hukuk yolları ayrıca incelenir, fakat karar dijital onayın niteliğini anlamak için yararlı bir ölçüdür.

Kuponu henüz kullanmadıysanız para seçeneğinin sunulmadığını hemen yazılı bildirin. Kullanılmış kuponda geri dönüş daha zor olabilir; yine de kabulün kapsamı ve yanıltıcı tasarım incelenebilir.

EU261 ve UK261 ödemelerinde temel yaklaşım

EU261 Madde 7(3) de tazminatın nakit, elektronik banka havalesi, banka emri veya çekle; yolcunun imzalı anlaşması halinde seyahat fişi veya başka hizmetle ödenebileceğini düzenler. UK261 uygulamasında da yolcu tazminat ve iade başvurusunu havayoluna yapar; kupon teklifinin açık kabulü önemlidir.

2026'da kabul edilen AB reformu, kuponun açık rıza ve kalıcı veri taşıyıcısı üzerinden seçilmesine, kullanılmayan bakiyeye ilişkin ek kurallara yer verir. Ancak 17 Eylül 2026 itibarıyla reform henüz uygulanmamaktadır. Gelecekteki hükmü mevcut bir otomatik hak gibi kullanmayın.

Ödeme teklifini denetleme tablosu

Bu tabloyu kabulden önce dolduramıyorsanız teklif yeterince açık olmayabilir.

Havayoluna gönderilecek kısa talep

Talep metniniz şu unsurları taşıyabilir:

Dosya numarası ... kapsamında kişi başı ... Euro sabit tazminatın seyahat kredisi yerine banka havalesiyle ödenmesini talep ediyorum. Kupon veya diğer hizmet biçiminde ödemeye mutabakat vermiyorum. Bilet iadesi ve belgeli bakım gideri taleplerim ayrı kalemlerdir. Kullanılan kur, ödeme tarihi ve yolcu bazındaki hesap dökümünü paylaşmanızı rica ederim.

Bu metni somut dosyaya göre uyarlayın. İbraname veya daha önce kabul edilmiş uzlaşma varsa profesyonel değerlendirme gerekebilir.

İbranameyi ödeme makbuzu sanmayın

Bazı ödeme sayfaları banka bilgisi istemeden önce geniş bir uzlaşma metni gösterir. Metin yalnız sabit tazminatı mı, yoksa uçuşla bağlantılı tüm mevcut ve gelecekteki talepleri mi kapsıyor, dikkatle okuyun. Otel faturanız henüz hazır değilse “tüm talepler” ibaresi ayrıca önem taşır.

Onay ekranında indirilebilir metin yoksa sayfanın tamamını PDF veya ekran görüntüsü olarak saklayın. Kutunun yanında yalnız “şartları kabul ediyorum” yazması, şartların içeriğini önemsiz yapmaz. Tutar, yolcu, uçuş ve kapatılan talep kalemleri belirli olmalıdır.

Kısmi ödeme için imza isteniyorsa kalan bakiyeden vazgeçmediğinizi açıkça yazın. Örneğin havayolu bir yolcu için ödeme yapmış, diğer üç yolcuyu incelememiş olabilir. Tek dekontu bütün aile dosyasının uzlaşması olarak yorumlamadan önce yolcu bazındaki dökümü alın. İtirazlı tutarı kabul ederken yerel hukuka göre çekince koymanın etkisi değişebileceğinden, yüksek değerli veya karmaşık ibranamede bağımsız hukuki görüş düşünün.

Ödeme para birimini de yazılı netleştirin. SHY-YOLCU tutarı Euro kategorisi üzerinden belirlenip ödeme günündeki TCMB döviz satış kuruyla Türk lirasına çevrilebilir. Havayolunun daha erken bir başvuru günü kurunu veya kendi ticari kurunu kullanması sonucu değiştirebilir. Dekontta yalnız TL tutarı görünüyorsa esas alınan Euro miktarını, kur tarihini ve kuru isteyin. Kupon teklifi ise nominal tutarın yanında son kullanım tarihi, devredilebilirlik, rota kısıtı ve yeni biletin vergi bölümünde kullanılabilirliğini kontrol edin. Yüksek görünen kupon, nakit karşılığıyla aynı ekonomik değeri taşımayabilir.

Sık sorulan sorular

Havayolu tazminatı yalnız kupon olarak verebilir mi?

SHY-YOLCU, seyahat fişi veya başka hizmet için yolcunun imzalı mutabakatını arar. Para ödemesi istiyorsanız bunu açıkça yazın.

Uygulamada kupon düğmesine basmak imzalı onay sayılır mı?

Dijital seçim geçerli olabilir, fakat para seçeneği ve sonuçlar açıkça sunulmuş, seçim bilgilendirilmiş ve özgür olmalıdır. Ekran akışını saklayın.

Kupon kabul edersem yemek ve otel giderim kapanır mı?

Teklif metnine bağlıdır. Sabit tazminat, bilet ve bakım giderleri ayrı taleplerdir; “tüm talepler” feragati içerip içermediğini kontrol edin.

TL ödeme hangi kurla yapılır?

SHY-YOLCU sabit Euro tazminatının TL karşılığında fiili ödeme günündeki TCMB döviz satış kuru esas alınır.

Mil biletinde tazminat mil olarak mı ödenir?

Hayır, sabit tazminatın zorunlu olarak mile çevrilmesi gerekmez. Mil ve vergi iadesi ödül biletinin ayrı kalemidir; mil biçimindeki uzlaşma açık onay gerektirir.

Havayolu “ödendi” diyor ama para görünmüyor; ne istemeliyim?

İşlem tarihi, tutar, para birimi, hedef kart veya hesap, ARN/transfer referansı ve dosya numarasını isteyin. OTA biletiyse aracıdaki para akışını da kontrol edin.

Kabul edilmiş AB reformundaki kupon kuralları şimdi geçerli mi?

Hayır. Reform 17 Eylül 2026 itibarıyla henüz uygulanmamaktadır. Mevcut talebi yürürlükteki SHY-YOLCU, EU261 veya UK261 kurallarıyla kurun.

Resmî kaynaklar

• SHGM: güncel SHY-YOLCU metni
• EUR-Lex: 261/2004 sayılı Tüzük
• ABAD C-76/23: kupon için bilgilendirilmiş seçim
• AB Konseyi: 2026 reformunun durumu

Hukuki durum: 17 Eylül 2026. Ödeme biçimini seçmeden önce teklifin hangi talepleri kapattığını kontrol edin.