Të drejtat e pasagjerit: Shqipëri, EU261, UK261 apo SHY?
Publikuar: Përditësuar:
Përgjigjja e shkurtër: ligji nuk zgjidhet nga shtetësia e pasagjerit dhe as nga vendi ku u ble bileta. Duhet të kontrolloni aeroportin e nisjes, aeroportin e mbërritjes, kompaninë që e kreu realisht fluturimin dhe nëse segmentet ishin në një rezervim. Një nisje nga Tirana mund të mbulohet nga rregullat shqiptare; një nisje nga Roma nga EU261; një nisje nga Londra nga UK261; ndërsa një nisje nga Stambolli me transportues turk mund të mbulohet nga SHY.
Verifikim falas
Kontrolloni çështjen në formular
Vendosni itinerarin, datën dhe problemin. Kontrollojmë nëse zbatohet ligji shqiptar, EU261, UK261, SHY ose Konventa e Montrealit.
Çfarë ndodhi me fluturimin tuaj?
Kontrolloni nëse mund të merrni deri në 600 EUR për pasagjer.
Zgjidhni situatën që përshkruan më mirë fluturimin:
Ky dallim vendos nëse mund të kërkoni 250, 400 ose 600 EUR, kujdes në aeroport, rimbursim, rirugëzim dhe ku duhet të ankoheni. I njëjti udhëtim vajtje-ardhje mund të ketë bazë të ndryshme ligjore në secilin drejtim.
Matrica e shpejtë e mbulimit
| Situata | Rregulli që duhet kontrolluar i pari | Pse |
|---|---|---|
| Tiranë–Romë me çfarëdo kompanie | ligji shqiptar | fluturimi niset nga Shqipëria |
| Romë–Tiranë me çfarëdo kompanie | EU261 | nisje nga BE |
| Tiranë–Paris me transportues të ECAA | ligji shqiptar; verifikohet edhe marrëdhënia me ECAA | nisje shqiptare dhe mbërritje në hapësirën ECAA |
| Paris–Tiranë me Air France | EU261 | nisje nga BE; transportues i BE-së |
| Tiranë–Londër me British Airways | UK261 dhe ligji shqiptar duhen analizuar | mbërritje në MB me transportues britanik; nisje nga Shqipëria |
| Londër–Tiranë me çfarëdo kompanie | UK261 | nisje nga MB |
| Tiranë–Stamboll me Turkish Airlines | ligji shqiptar për nisjen; SHY duhet kontrolluar sipas fushës së transportuesit turk | dy regjime mund të prekin të njëjtin segment, pa pagesë të dyfishtë |
| Stamboll–Tiranë me Turkish Airlines | SHY | nisje nga Turqia dhe transportues turk |
| Beograd–Tiranë me Air Serbia | zakonisht jo EU261 vetëm nga kjo rrugë | nisje jashtë BE/EEA dhe transportues jo-BE |
Matrica është pikënisje, jo vendim automatik. Për një udhëtim me lidhje, duhet parë rezervimi i plotë dhe transportuesi operues i segmentit ku ndodhi problemi.
1. Rregullat shqiptare për fluturimet nga Tirana
Shqipëria ka një regjim kombëtar të të drejtave të pasagjerëve të përafruar me modelin e Rregullores 261/2004. Autoriteti i Aviacionit Civil i Shqipërisë (AAC) e lidh këtë regjim me Udhëzimin nr. 1, datë 26.02.2013.
Sipas informacionit të AAC, mbulimi përfshin veçanërisht:
- fluturimet që nisen nga një aeroport në Shqipëri, pavarësisht kompanisë;
- fluturimet që mbërrijnë në Shqipëri të operuara nga një transportues shqiptar ose i zonës ECAA;
- fluturimet drejt një aeroporti ECAA të operuara nga një transportues shqiptar.
Prandaj nuk është e saktë të quhet çdo nisje nga Tirana “EU261”. Rezultati financiar mund të duket i ngjashëm, por baza ligjore dhe institucioni i ankesës nuk janë të njëjtë. Për procedurën kombëtare lexoni udhëzuesin për ligjin shqiptar dhe AAC.
2. Kur hyn në lojë EU261
EU261 zbatohet për të gjithë transportuesit kur fluturimi niset nga BE, EEA ose një territor tjetër i përfshirë në regjim. Për një fluturim që niset jashtë kësaj zone dhe mbërrin brenda saj, mbulimi zakonisht kërkon që transportuesi operues të jetë transportues i BE/EEA.
Shembuj praktikë:
- Milano–Tiranë me Ryanair: nisja nga BE e sjell fluturimin nën EU261.
- Tiranë–Milano me Wizz Air: për nisjen nga Shqipëria kontrollohet së pari ligji shqiptar; statusi i transportuesit dhe ECAA mund të jenë gjithashtu relevantë.
- Tiranë–Frankfurt–Toronto në një rezervim me Lufthansa: duhet analizuar udhëtimi si tërësi dhe transportuesi operues, jo vetëm segmenti i parë.
- Tiranë–Beograd–Paris me Air Serbia: Air Serbia nuk është transportues i BE-së; mos supozoni mbulim EU261 vetëm sepse destinacioni final është Paris.
Shihni analizën e plotë te EU261 për pasagjerët shqiptarë.
3. Kur zbatohet UK261
UK261 është regjimi britanik pas Brexit-it. Në thelb duhet kontrolluar kur:
- fluturimi niset nga një aeroport në Mbretërinë e Bashkuar, pavarësisht transportuesit;
- fluturimi mbërrin në MB me një transportues britanik ose të BE/EEA;
- në disa konfigurime, një transportues britanik mbërrin në BE/EEA.
Për Tiranë–Londër, fakti që destinacioni është në MB nuk mjafton gjithmonë. Nëse operon British Airways ose easyJet UK, analiza ndryshon nga një fluturim i operuar nga një transportues jashtë kategorive të mbuluara. Për Londër–Tiranë, nisja britanike është sinjali kryesor. Lexoni udhëzuesin UK261 Shqipëri–Britani.
4. Kur zbatohet SHY në udhëtimet me Turqinë
Rregullorja turke për të drejtat e pasagjerëve, e njohur zakonisht si SHY-YOLCU, mbulon fluturimet e transportuesve turq drejt dhe nga Turqia, si edhe fluturimet e transportuesve të huaj që nisen nga Turqia. Ndryshimet e dhjetorit 2024 lidhën shprehimisht vonesën teknike ose operative prej të paktën tre orësh në destinacion me kompensimin monetar.
Kjo do të thotë se Stamboll–Tiranë me Turkish Airlines, Pegasus ose AJet kërkon analizë SHY. Për Tiranë–Stamboll me të njëjtët transportues, SHY mund të jetë relevant për shkak të transportuesit turk, ndërsa nisja nga Shqipëria aktivizon edhe të drejtat shqiptare. Nuk kërkohet dy herë e njëjta shumë për të njëjtin dëm. Lexoni udhëzuesin SHY Shqipëri–Turqi.
5. Katër pyetjet që zgjidhin shumicën e rasteve
- Nga cili aeroport nisi udhëtimi i mbrojtur? Nisja nga BE, MB, Turqia ose Shqipëria mund të hapë një regjim të ndryshëm.
- Kush e kreu realisht fluturimin? Logoja në konfirmim dhe kodi i fluturimit mund t’i përkasin një kompanie tjetër nga ajo që operoi avionin.
- A ishte një rezervim i vetëm? Në një lidhje Tiranë–Vjenë–Nju Jork, vonesa në destinacionin final mund të ketë rëndësi vetëm kur segmentet formojnë një kontratë të vetme transporti.
- Çfarë kërkoni? Kompensimi standard, rimbursimi i biletës, transporti alternativ dhe shpenzimet janë kërkesa të ndryshme.
6. Shumat dhe kushtet bazë
Në regjimet e modeluara sipas EU261, shumat standarde lidhen me distancën:
| Distanca e itinerarit të mbuluar | Shuma tipike për pasagjer |
|---|---|
| deri në 1 500 km | 250 EUR |
| mbi 1 500 km brenda kategorisë përkatëse ose 1 500–3 500 km | 400 EUR |
| mbi 3 500 km | 600 EUR |
Kompensimi nuk paguhet vetëm sepse fluturimi u vonua. Zakonisht duhen të paktën tri orë në destinacionin përfundimtar, anulim me njoftim të vonshëm ose refuzim hipjeje pa arsye të vlefshme. Kompania mund të shmangë kompensimin kur provon rrethana të jashtëzakonshme dhe masa të arsyeshme, por detyrimi për kujdes mund të vazhdojë.
7. Dokumentet që ruajnë kërkesën
Mbani konfirmimin e rezervimit dhe PNR-në, biletën elektronike, kartat e hipjes, njoftimet SMS/email, foto të tabelës, orën kur u hap dera në destinacion, faturat e ushqimit/hotelit/transportit dhe përgjigjen e kompanisë. Për codeshare ruani çdo dokument që tregon “operated by”.
Mos pranoni që një voucher mbyll automatikisht çdo kërkesë pa lexuar kushtet. Mos nënshkruani deklaratë si “vullnetar” në overbooking nëse në fakt nuk pranuat lirisht të hiqnit dorë nga vendi.
Burimet zyrtare
Pyetje të shpeshta
A varet mbulimi nga pasaporta shqiptare?
Jo. Rruga, vendi i nisjes, transportuesi operues dhe struktura e rezervimit janë zakonisht vendimtarë, jo shtetësia.
A është çdo fluturim nga Tirana nën EU261?
Jo. Nisjet nga Tirana kanë mbrojtje sipas rregullave shqiptare; EU261 duhet të ketë bazën e vet territoriale dhe personale.
A mund të zbatohen dy regjime në të njëjtin rast?
Mund të ketë mbivendosje, por nuk mund të merrni dy kompensime të plota për të njëjtën humbje. Zgjidhet baza më e përshtatshme dhe organi kompetent.
Po nëse bileta ka kod Lufthansa, por fluturimin e kreu Air Dolomiti?
Kërkesa e kompensimit zakonisht drejtohet te transportuesi operues. Kontrolloni kartën e hipjes dhe shënimin “operated by”.
A mbulohen shpenzimet kur nuk ka kompensim standard?
Shpesh po. Ushqimi, hoteli dhe transporti i arsyeshëm lidhen me detyrimin për kujdes dhe duhen kërkuar me fatura.
Si ta kontrolloj shpejt rastin tim?
Përdorni kalkulatorin e kompensimit dhe vendosni itinerarin e plotë, datën dhe kompaninë operuese.