ავიამგზავრის უფლებები: საქართველოს წესი, EU261, UK261 თუ SHY?
გამოქვეყნდა: განახლდა:
მოკლე პასუხი: სამართლებრივი რეჟიმი არ განისაზღვრება მგზავრის მოქალაქეობით, ბილეთის ენით ან იმით, რომელ საიტზე იყიდეთ იგი. უნდა შეამოწმოთ პირველი გამგზავრების აეროპორტი, საბოლოო დანიშნულება, რეისის ფაქტობრივი ოპერატორი და იყო თუ არა ყველა მონაკვეთი ერთ ჯავშანში. საქართველოდან გამგზავრებაზე, როგორც წესი, მოქმედებს საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს წესი; ევროკავშირიდან — EU261; დიდი ბრიტანეთიდან — UK261; ხოლო თურქეთიდან შესრულებულ რეისზე შეიძლება SHY-YOLCU მოქმედებდეს.
უფასო შემოწმება
შეამოწმეთ თქვენი საქმე ფორმაში
მიუთითეთ მარშრუტი, თარიღი და შეფერხების სახე. შევამოწმებთ, მოქმედებს თუ არა საქართველოს წესი, EU261, UK261, SHY ან მონრეალის კონვენცია.
რა მოხდა თქვენს ფრენაზე?
შეამოწმეთ, შეგიძლიათ თუ არა თითო მგზავრზე 600 ევრომდე კომპენსაციის მიღება.
აირჩიეთ თქვენი შემთხვევის შესაბამისი ვარიანტი:
ეს განსხვავება წყვეტს, ვის უნდა მიმართოთ, რომელი თანხა მოითხოვოთ და სად გაასაჩივროთ უარი. ერთი ორმხრივი მოგზაურობის ორი მიმართულება შეიძლება სხვადასხვა წესით იყოს დაცული.
სწრაფი საკვალიფიკაციო ცხრილი
| ფრენა | პირველ რიგში შესამოწმებელი წესი | პრაქტიკული შედეგი |
|---|---|---|
| თბილისი–ვარშავა LOT-ით | საქართველოს წესი და EU261 | გამგზავრება საქართველოდან ადგილობრივადაა დაცული; LOT ევროკავშირის გადამზიდველია და EU261-ის ჩამოფრენის ტესტსაც აკმაყოფილებს |
| ვარშავა–თბილისი ნებისმიერი ოპერატორით | EU261 | რეისი ევროკავშირის აეროპორტიდან იწყება |
| თბილისი–ლონდონი British Airways-ით | საქართველოს წესი და UK261 | TBS-დან გამგზავრება ადგილობრივი წესითაა დაცული; ბრიტანული ოპერატორის UK-ში ჩამოფრენა UK261-საც მოიცავს |
| ლონდონი–თბილისი ნებისმიერი ოპერატორით | UK261 | გამგზავრება დიდი ბრიტანეთიდან ხდება |
| თბილისი–სტამბოლი Turkish Airlines-ით | საქართველოს წესი; თურქული ოპერატორის SHY ფარგლებიც შესამოწმებელია | ერთი ზიანისთვის ორმაგი კომპენსაცია არ გაიცემა |
| სტამბოლი–თბილისი Turkish Airlines-ით | SHY | თურქული გადამზიდველის თურქეთიდან რეისია |
| თბილისი–დუბაი flydubai-ით | საქართველოს წესი | მხოლოდ ის ფაქტი, რომ თანხა ევროში ითვლება, მოთხოვნას EU261-ად არ აქცევს |
| დუბაი–თბილისი flydubai-ით | ჩვეულებრივ არც EU261 და არც UK261 | უნდა შემოწმდეს სხვა მოქმედი სამართალი და გადამზიდველის პირობები |
| პარიზი–ბელგრადი–თბილისი ერთ ბილეთზე Air Serbia-ით | EU261 | მგზავრობა ევროკავშირიდან იწყება; საბოლოო დაგვიანება თბილისში ფასდება |
ცხრილი საწყისი ფილტრია. Codeshare, wet lease, შეცვლილი ოპერატორი ან განცალკევებული ბილეთები შედეგს ცვლის.
საქართველოს წესი: დაცვა TBS, KUT და BUS-დან
GCAA-ს 2012 წლის №122 ბრძანებით დამტკიცებული წესი EU261-ის მოდელს იყენებს. იგი ვრცელდება საქართველოში მდებარე აეროპორტიდან გამგზავრებულ მგზავრებზე ნებისმიერი ავიაკომპანიის შემთხვევაში. ასევე მოიცავს საქართველოში ჩამომფრენ მგზავრს, როდესაც რეისს ქართული გადამზიდველი ასრულებს.
ამიტომ ქუთაისი–ბერლინი Wizz Air-ით, თბილისი–დოჰა Qatar Airways-ით და ბათუმი–სტამბოლი თურქული ავიაკომპანიით შეიძლება საქართველოს წესით შეფასდეს, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო ევროკავშირის წევრი არ არის. სამსაათიანი ან მეტი საბოლოო დაგვიანების, გვიან გაუქმების ან უნებართვო ჩასხდომაზე უარისას კომპენსაცია 250, 400 ან 600 ევროა მანძილის მიხედვით. ცალკე მოქმედებს კვების, სასტუმროს, ტრანსპორტისა და გადამისამართების უფლება.
EU261: მიმართულება და ევროკავშირის ოპერატორი
EU261 მოქმედებს ყველა რეისზე, რომელიც იწყება ევროკავშირის, EEA-ს ან შვეიცარიის აეროპორტში, ოპერატორის წარმომავლობის მიუხედავად. ამიტომ რომი–თბილისი Georgian Airways-ითაც EU261-შია. საქართველოდან ევროპაში ჩამოფრენა EU261-ით მხოლოდ მაშინ იფარება, როცა რეისს ევროკავშირის/EEA-ს სათანადოდ ლიცენზირებული გადამზიდველი ასრულებს, მაგალითად LOT, Lufthansa, Austrian, airBaltic, Aegean ან Air France.
Georgian Airways, Turkish Airlines, Pegasus, Air Serbia, Qatar Airways და flydubai ევროკავშირის გადამზიდველები არ არიან. მათი საქართველოდან ევროკავშირში ცალკე რეისი EU261-ის საფუძველზე ავტომატურად არ იფარება, თუმცა საქართველოს წესი შეიძლება მოქმედებდეს. მათი ევროკავშირიდან გამგზავრება კი EU261-ში შედის.
UK261: დიდი ბრიტანეთის მიმართულება
UK261 ფარავს ნებისმიერი ავიაკომპანიის რეისს, რომელიც დიდი ბრიტანეთიდან იწყება. იგი ასევე ფარავს დიდი ბრიტანეთისკენ რეისს, რომელსაც ბრიტანული ან ევროკავშირის გადამზიდველი ასრულებს, და ევროკავშირის მიმართულებით ბრიტანული ოპერატორის რეისს. ამიტომ ოპერატორის იდენტობა გადამწყვეტია: easyJet-ის ბილეთზე შეიძლება U2, EJU ან EZS ეწეროს, ხოლო Wizz-ის ოჯახში W6, W4 და W9 განსხვავებული იურიდიული პირებია.
საქართველოს მოქალაქეობას UK261-ისთვის მნიშვნელობა არ აქვს. დაცვა მარშრუტსა და ოპერატორს მიჰყვება.
SHY-YOLCU: თურქული კვანძი
SHY მოქმედებს თურქული ავიაკომპანიის მიერ თურქეთში ან თურქეთიდან შესრულებულ რეისებზე და უცხოური ავიაკომპანიის თურქეთიდან გამგზავრებაზე. 2024 წლის ცვლილების შემდეგ ტექნიკური ან საოპერაციო მიზეზით მინიმუმ სამსაათიან საბოლოო დაგვიანებაზე საერთაშორისო რეისისთვის შეიძლება 250, 400 ან 600 ევროს ეკვივალენტი თურქულ ლირაში იყოს მოთხოვნადი.
სტამბოლში ერთ ბილეთზე გამოტოვებული კავშირისას შეინახეთ ყველა ჩასხდომის ბარათი და საბოლოო ჩაფრენის დრო. ცალკე შეძენილი ბილეთები ჩვეულებრივ ერთ დაცულ მოგზაურობად არ ერთიანდება.
რომელი მოთხოვნები არ უნდა აურიოთ
ფიქსირებული კომპენსაცია, ბილეთის თანხის დაბრუნება, ახალი მარშრუტი და ქვითრებით დასაბუთებული ხარჯები ოთხი სხვადასხვა მოთხოვნაა. ავიაკომპანიას შეუძლია დაამტკიცოს საგანგებო გარემოება და ფიქსირებული კომპენსაცია თავიდან აიცილოს, მაგრამ კვების, სასტუმროს ან ალტერნატიული გადაყვანის ვალდებულება მაინც დარჩეს.
ბარგის დაგვიანება ან დაკარგვა მონრეალის კონვენციით ფასდება და არა EU261-ის 250–600 ევროს ცხრილით. შეავსეთ PIR და დაიცავით წერილობითი 7- და 21-დღიანი ვადები შესაბამისი შემთხვევისთვის.
რა შეინახოთ
- ჯავშნის დადასტურება და PNR;
- ელექტრონული ბილეთი და ყველა ჩასხდომის ბარათი;
- ჩანაწერი „operated by“, განსაკუთრებით codeshare-ზე;
- ავიაკომპანიის SMS, email და აპის შეტყობინება;
- რეალური ჩაფრენის დრო და გადაჯდომის შედეგი;
- კვების, სასტუმროსა და ტრანსპორტის გონივრული ქვითრები;
- ავიაკომპანიის პასუხი ან უარის წერილი.
საქმის სწრაფი საწყისი შეფასებისთვის გამოიყენეთ კომპენსაციის კალკულატორი. მოთხოვნის პროცედურა დეტალურად აღწერილია ავიაკომპანიისა და GCAA-ს გზამკვლევში.
ოფიციალური წყაროები
ხშირად დასმული კითხვები
საქართველოს მოქალაქეობა განსაზღვრავს დაცვას?
არა. ძირითადი ფაქტორებია მარშრუტი, გამგზავრების ადგილი, ფაქტობრივი ოპერატორი და ჯავშნის სტრუქტურა.
ყველა რეისი საქართველოდან EU261-ის ქვეშაა?
არა. საქართველოდან გამგზავრებაზე მოქმედებს საქართველოს ეროვნული წესი. EU261-ს საკუთარი ტერიტორიული და ოპერატორის პირობები აქვს.
შეიძლება ერთ რეისზე ორი რეჟიმი მოქმედებდეს?
შეიძლება მათი ფარგლები გადაიკვეთოს, მაგრამ ერთი და იმავე ზიანისთვის ორი სრული კომპენსაცია არ მიიღება. საჭიროა სწორი საფუძვლისა და ორგანოს არჩევა.
რომელი ავიაკომპანიაა პასუხისმგებელი codeshare-ზე?
ფიქსირებული კომპენსაციის მოთხოვნა ჩვეულებრივ რეისის ფაქტობრივ ოპერატორს წარედგინება. მოძებნეთ ბილეთზე ან ჩასხდომის ბარათზე „operated by“.
ხარჯები ანაზღაურდება, თუ კომპენსაცია არ მეკუთვნის?
ხშირად კი. გონივრული კვება, სასტუმრო და ტრანსპორტი ზრუნვის ვალდებულებას უკავშირდება და ქვითრებით ცალკე მოითხოვება.
ორმხრივი ბილეთი ორივე მიმართულებით ერთ წესს ექვემდებარება?
არა ყოველთვის. თბილისი–ლონდონი და ლონდონი–თბილისი შეიძლება სხვადასხვა ეროვნული ან ბრიტანული საფუძვლით შეფასდეს.